KUALA LUMPUR: Selama beberapa dekad, rakyat Malaysia mengaitkan denggi dengan musim hujan. Kini, pakar kesihatan memberi amaran bahawa perubahan iklim mengubah peraturan. Suhu yang lebih panas dan corak cuaca yang berubah mewujudkan keadaan ideal untuk nyamuk Aedes aegypti membiak, meningkatkan risiko wabak denggi dan memanjangkan tempoh aktiviti serangga ini.
Suhu Panas Mempercepatkan Kitaran Pembiakan Nyamuk
Dr Jemilah Mahmood, pengarah eksekutif Sunway Centre for Planetary Health, berkata peningkatan suhu mempercepatkan kitaran pembiakan nyamuk. “Apabila cuaca panas, tempoh pengeraman nyamuk menjadi lebih pendek. Jadi telur menetas lebih awal, menyebabkan lebih banyak nyamuk,” katanya kepada Bernama. “Ia seolah-olah mempercepatkan proses, jadi mereka membiak di lebih banyak tempat dan sepanjang lebih banyak bulan dalam setahun berbanding waktu tertentu.”
Kesan perubahan ini sudah dapat dirasai: lebih 33,000 kes denggi telah direkodkan di seluruh negara sehingga pertengahan Jun, kira-kira 21% lebih tinggi berbanding tempoh yang sama tahun lepas. Ramai orang menganggap cuaca panas yang berpanjangan akan mengeringkan air bertakung dan mengurangkan pembiakan nyamuk. Malangnya, ia tidak semudah itu.
Telur Nyamuk Boleh Bertahan Tanpa Air Sehingga Enam Bulan
Menurut ahli epidemiologi Universiti Malaya, Rafdzah Ahmad Zaki, nyamuk pembawa denggi boleh menularkan virus kepada telur mereka, membolehkan telur tersebut bertahan sehingga enam bulan tanpa air. Apabila hujan kembali, telur menetas, berpotensi mencetuskan gelombang jangkitan baharu. Bukti saintifik yang semakin banyak juga menunjukkan kaitan kuat antara iklim dan denggi.
Kajian yang diterbitkan dalam Nature tahun lepas mendapati bahawa peristiwa El Niño utama dikaitkan dengan hampir dua pertiga kes denggi di seluruh Asia dan Amerika semasa beberapa wabak besar. Penyelidik kajian itu memberi amaran bahawa pemanasan global yang berterusan boleh meningkatkan penularan denggi secara signifikan dalam beberapa dekad akan datang.
Anemia Kanak-Kanak Tingkatkan Risiko Denggi Teruk
Cuaca panas hanyalah satu bahagian daripada persamaan: pakar kesihatan juga bimbang tentang kadar anemia kanak-kanak yang tinggi di Malaysia. Menurut Kajian Kesihatan dan Morbiditi Kebangsaan 2022, hampir separuh daripada kanak-kanak Malaysia di bawah lima tahun mengalami anemia, yang paling biasa disebabkan oleh kekurangan zat besi. Rafdzah berkata ramai yang tidak menyedari bahawa anemia boleh menjadikan jangkitan denggi lebih berbahaya: “Jika mereka dijangkiti denggi, gejala mereka akan menjadi lebih teruk,” katanya.
Denggi menekan pengeluaran platelet dan boleh merosakkan dinding saluran darah, meningkatkan risiko pendarahan dalaman dan kegagalan organ. Bagi mereka yang sudah mempunyai sel darah merah yang sihat lebih sedikit, pemulihan daripada penyakit ini boleh menjadi lebih sukar. Dr Jemilah menambah bahawa pendedahan berpanjangan kepada haba melampau juga boleh memburukkan kesan anemia, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak dan kumpulan rentan lain.
Pencegahan Denggi Tidak Lagi Bergantung Pada Satu Penyelesaian
Secara keseluruhan, penyakit bawaan nyamuk, keadaan kesihatan asas dan perubahan iklim menimbulkan cabaran kesihatan awam yang semakin kompleks. Ini bermakna pencegahan denggi tidak lagi boleh bergantung kepada satu penyelesaian sahaja. Masyarakat masih digesa untuk menghapuskan air bertakung di mana nyamuk membiak, sambil bekerjasama menjaga kebersihan kawasan kejiranan.
Ketika Malaysia terus mengalami suhu yang lebih panas dan cuaca yang lebih tidak menentu, pakar akhirnya percaya bahawa denggi bukan lagi sekadar kebimbangan bermusim. Sebaliknya, ia muncul sebagai salah satu cara perubahan iklim membentuk semula kesihatan awam – mengingatkan kita bahawa perjuangan menentang denggi bermula lama sebelum gigitan nyamuk.
