Malaysia Perlu Nilai Kesediaan Sebelum Lancar Program Nuklear
Pada 8 Disember 1953, Presiden AS Dwight D. Eisenhower menyampaikan ucapan bersejarah "Atoms for Peace" di Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNGA). Ucapan ini menjadi asas kepada penubuhan Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA). Statut IAEA telah diluluskan sebulat suara oleh 81 negara pada Oktober 1956, dan diratifikasi oleh Presiden Eisenhower pada 29 Julai 1957, menandakan kelahiran rasmi IAEA sebagai organisasi "Atoms for Peace" dalam keluarga PBB.
Mandat IAEA adalah untuk mempercepat dan memperluas sumbangan tenaga atom kepada keamanan, kesihatan, dan kemakmuran di seluruh dunia, serta memastikan bantuan yang diberikan tidak digunakan untuk tujuan ketenteraan. Agensi ini menyokong negara anggota dalam aplikasi damai teknologi nuklear, termasuk dalam bidang tenaga nuklear dengan menyediakan data, analisis, dan bantuan teknikal untuk menilai, merancang, dan mengembangkan tenaga nuklear secara selamat.
Status Tenaga Nuklear Global Setakat Jun 2026
Menurut Sistem Maklumat Reaktor Kuasa (PRIS) IAEA, setakat 9 Jun 2026, terdapat 415 reaktor nuklear beroperasi di 31 negara, dengan kapasiti 379.4 GW(e) dan membekalkan 9 peratus elektrik dunia. Amerika Syarikat mempunyai reaktor terbanyak (94), diikuti China (60) dan Perancis (57). Sementara itu, 73 reaktor sedang dalam pembinaan di 17 negara, dengan unjuran kapasiti 75.7 GWe. China mendahului dengan 37 reaktor dalam pembinaan, diikuti India (8) dan Rusia (5).
Sokongan IAEA untuk Program Nuklear Negara Baharu
IAEA menekankan bahawa program tenaga nuklear memerlukan komitmen jangka panjang dan infrastruktur nuklear nasional yang mencukupi. Agensi menyediakan sokongan bersepadu berdasarkan penerbitan Milestones in the Development of a National Infrastructure for Nuclear Power, yang menggariskan 19 isu infrastruktur yang perlu dipertimbangkan oleh negara yang merancang untuk melancarkan program nuklear. Dokumen ini mengenal pasti tiga fasa dan tiga pencapaian, serta tiga organisasi utama: kerajaan melalui NEPIO, badan pengawalseliaan, dan pemilik-pengendali loji kuasa nuklear.
Di Malaysia, NEPIO ialah MyPower di bawah Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air (PETRA), diketuai oleh Timbalan Perdana Menteri YAB Datuk Amar Hj Fadillah Yusof. Badan pengawalseliaan ialah Jabatan Tenaga Atom Malaysia (ATOM Malaysia) di bawah Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi (MOSTI).
Penilaian Kesediaan Infrastruktur Nuklear
IAEA menyediakan alat penilaian kendiri dan misi semakan rakan sebaya Integrated Nuclear Infrastructure Review (INIR) untuk menilai kemajuan pembangunan infrastruktur nuklear negara. Misi INIR membolehkan perbincangan mendalam dengan pakar antarabangsa mengenai amalan terbaik. Hasil misi membantu negara membangunkan pelan tindakan untuk mengisi jurang.
Malaysia telah menjalani misi INIR Fasa 1 pada Oktober 2016. Laporan misi menekankan pengukuhan komitmen kerajaan dan peningkatan kesedaran awam sebagai faktor penting dalam keputusan untuk melancarkan program nuklear. Menteri ketika itu, Datuk Seri Nancy Shukri, menyatakan Malaysia akan mengambil kira laporan INIR untuk membuat keputusan nasional yang berpengetahuan.
Sistem Pengurusan Maklumat Pembangunan Infrastruktur Nuklear (NIDIMS)
Pada 9 Jun 2026, IAEA melancarkan NIDIMS, platform bersepadu yang menggabungkan beberapa alat sokongan IAEA, termasuk Pelan Tindakan Nasional, Penilaian Kendiri, Pelan Kerja Bersepadu, dan akses kepada maklumat misi INIR. NIDIMS membolehkan negara anggota mencipta, melengkapkan, dan mengemas kini pelan pembangunan infrastruktur nuklear secara berkala.
IAEA meminta negara anggota melantik penyelaras NIDIMS, yang disarankan daripada NEPIO. Bagi Malaysia, penyelaras harus dilantik daripada MyPower.
Cadangan untuk Kerajaan Malaysia
Berdasarkan laporan INIR Fasa 1, adalah penting untuk membangunkan program kesedaran nuklear bersama pemegang taruh utama bagi meningkatkan pemahaman awam. Timbalan Perdana Menteri YAB Datuk Amar Hj Fadillah Yusof pada 27 Mac 2026 mengumumkan bahawa Malaysia sedang meneroka tenaga nuklear sebagai respons kepada konflik AS-Iran. Kerajaan boleh mempertimbangkan untuk menjalankan penilaian kendiri kesediaan nuklear berpandukan kerangka IAEA, dan seterusnya menjemput IAEA untuk menjalankan misi INIR Fasa 1 bagi menilai kemajuan sejak 2016.
*Ini adalah pendapat peribadi penulis dan tidak semestinya mewakili pandangan Malay Mail.
