Pakar Gesa Pindaan Akta Kanak-Kanak Untuk Perlindungan Lebih Kukuh Selepas Kes Tangkapan Remaja

Pejabat Pesuruhjaya Kanak-Kanak (OCC) telah menyuarakan kebimbangan serius berhubung tangkapan terkini seorang remaja perempuan berusia 16 tahun di bawah Akta Kesalahan Keselamatan (Langkah-Langkah Khas) 2012 (Sosma), dengan menyatakan ia merupakan pelanggaran jelas terhadap Akta Kanak-Kanak 2001 (Akta 611).

Pelanggaran Undang-Undang Dalam Tangkapan Remaja

Walaupun OCC menyambut baik pembebasan remaja tersebut pada 23 Januari selepas hampir 10 hari dalam tahanan, pihak itu menekankan bahawa tangkapan dan penahanan awalnya tidak mematuhi undang-undang Malaysia. Remaja itu telah ditahan pada 14 Januari berkaitan dengan siasatan anti-pemerdagangan manusia.

Seksyen 3 Akta Kanak-Kanak mendefinisikan "kanak-kanak" sebagai (a) seseorang yang berumur bawah lapan belas tahun; dan (b) berhubung dengan prosiding jenayah, seseorang yang telah mencapai umur tanggungjawab jenayah seperti yang ditetapkan dalam Seksyen 82 Kanun Keseksaan (Akta 574), yang menyatakan tiada apa-apa merupakan suatu kesalahan yang dilakukan oleh kanak-kanak bawah 10 tahun.

Peruntukan Undang-Undang Yang Relevan

Seksyen 83(1) Akta Kanak-Kanak menyatakan bahawa walau apa pun terkandung dalam mana-mana undang-undang bertulis berhubung tangkapan, kanak-kanak yang didakwa melakukan kesalahan "tidak boleh ditangkap ... kecuali mengikut Akta ini".

Pada tahun 2016, pindaan meluas telah dibuat kepada Akta Kanak-Kanak yang termasuk penyisipan seksyen baru – iaitu Seksyen 83A mengenai Tangkapan, yang berbunyi seperti berikut:

Kanak-kanak yang ditangkap tidak boleh dibelenggu kecuali –
- kesalahan yang dia ditangkap kerananya merupakan jenayah berat; atau
- kanak-kanak itu menentang secara paksa usaha untuk menangkapnya atau cuba mengelak tangkapan.
Apabila kanak-kanak ditangkap, dia hendaklah dimaklumkan tentang alasan tangkapannya, dan pegawai polis hendaklah, secepat mungkin, sebelum memulakan sebarang bentuk soal siasat atau rakaman sebarang kenyataan daripada kanak-kanak, berhubung dengan ibu bapa atau penjaga, atau saudara kanak-kanak dan pegawai probasi untuk memaklumkan –
- tempat kanak-kanak itu berada;
- alasan tangkapan kanak-kanak itu; dan
- hak untuk berunding dengan peguam pilihan kanak-kanak itu.
Pegawai polis boleh membenarkan pegawai probasi dan ibu bapa atau penjaga kanak-kanak hadir di tempat kanak-kanak itu ditahan selepas tangkapan untuk memastikan kebajikan kanak-kanak itu.
Tiada apa-apa dalam seksyen ini boleh disifatkan sebagai menjejaskan kuasa pegawai polis untuk berurusan dengan kanak-kanak yang ditangkap mengikut Kanun Prosedur Jenayah.

Definisi Jenayah Berat

Seksyen 3 mendefinisikan "jenayah berat" untuk termasuk seperti berikut:

kesalahan pembunuhan, pembunuhan bersalah tidak setara dengan pembunuhan atau cubaan membunuh;
semua kesalahan di bawah Akta Senjata Api (Penambahan Hukuman) 1971 [Akta 37];
semua kesalahan di bawah Akta Keselamatan Dalam Negeri 1960 [Akta 82] yang boleh dihukum dengan penjara seumur hidup atau dengan hukuman mati;
semua kesalahan di bawah Akta Dadah Berbahaya 1952 [Akta 234] yang boleh dihukum dengan penjara lebih lima tahun atau dengan hukuman mati; dan
semua kesahan di bawah Akta Penculikan 1961 [Akta 365].

Panggilan Untuk Pindaan Tambahan

Pembacaan mudah terhadap peruntukan di atas adalah ini: Kanak-kanak yang didakwa melakukan kesalahan tidak boleh ditangkap kecuali mengikut Akta Kanak-Kanak, tetapi Akta itu tidak menjejaskan kuasa pegawai polis untuk berurusan dengan kanak-kanak mengikut Kanun Prosedur Jenayah (CPC).

Jadi di sini terdapat rayuan mudah: pertimbangkan pindaan lanjut kepada Akta Kanak-Kanak untuk mengecualikan penggunaan CPC – undang-undang am mengenai proses dan prosedur jenayah – untuk perlindungan lebih baik bagi kanak-kanak yang ditangkap oleh pihak berkuasa siasatan.

Kes ini telah menimbulkan persoalan penting mengenai perlindungan undang-undang untuk kanak-kanak dalam sistem keadilan jenayah Malaysia, terutamanya apabila berhadapan dengan undang-undang keselamatan seperti Sosma.