Bekas Presiden Bar Malaysia Sarankan OPPA Untuk Perincian Peranan Pendakwa Raya Baru
Bekas Presiden Bar Malaysia, Karen Cheah Yee Lynn, menegaskan bahawa Malaysia memerlukan pengenalan akta khusus yang dinamakan OPPA, selain daripada pindaan Perlembagaan Persekutuan untuk memisahkan peranan Peguam Negara dan Pendakwa Raya. Cadangan ini dikemukakan dalam satu forum yang membincangkan pemisahan kuasa antara kedua-dua jawatan tersebut di Kuala Lumpur baru-baru ini.
OPPA Bukan Istilah Korea, Tetapi Akta Penting
Cheah menjelaskan bahawa OPPA yang dimaksudkan bukanlah istilah Korea yang popular dalam kalangan peminat K-pop atau K-drama, tetapi merupakan singkatan kepada Office of the Public Prosecutor Act. Beliau menekankan bahawa akta ini diperlukan untuk memperincikan butiran halus mengenai peranan baharu Pendakwa Raya.
"Salah satu perkara yang kami cadangkan kepada Jawatankuasa Khas Parlimen (PSSC) ialah istilah Korea yang mesra ini dipanggil OPPA, yang bermaksud Akta Pejabat Pendakwa Raya. Itulah undang-undang yang kita perlukan. Kita memerlukan undang-undang itu untuk berjalan seiring dengan Rang Undang-Undang," jelas Cheah dalam forum tersebut.
Perlunya Kod Tatakelakuan Yang Mengikat
Cheah menyatakan bahawa Bar Malaysia tidak bersetuju dengan penggunaan perkataan "salah laku" dalam Rang Undang-Undang yang dicadangkan untuk memecat Pendakwa Raya. Sebaliknya, beliau mencadangkan agar akta OPPA memperkenalkan Kod Tatakelakuan yang mengikat secara sah ke atas Pendakwa Raya.
"Jika terdapat undang-undang membolehkan dan anda memperincikan apakah Kod Tatakelakuan yang diharapkan daripada Pendakwa Raya dalam undang-undang membolehkan itu, maka daripada menggunakan perkataan 'salah laku' dalam Perlembagaan, anda bercakap tentang jika terdapat sebarang pelanggaran terhadap Kod Tatakelakuan," ujarnya.
Beliau menambah bahawa Malaysia memerlukan undang-undang seperti OPPA untuk memperincikan mekanisme pemecatan Pendakwa Raya, cara tribunal akan ditubuhkan, siapa yang akan duduk dalam tribunal, serta siapa yang boleh memohon pemecatan dan alasan untuk permohonan tersebut.
Pendakwa Raya Perlu Bertanggungjawab dan Telus
Dalam forum yang sama, penyelaras kumpulan masyarakat sivil Projek SAMA, Ngeow Chow Ying, turut menyokong keperluan undang-undang membolehkan mengenai Pendakwa Raya. Beliau menekankan bahawa United Kingdom, Kanada dan Australia sudah mempunyai undang-undang sedemikian.
Ngeow berkata Malaysia perlu meminda Perlembagaan Persekutuan untuk menubuhkan pejabat Pendakwa Raya dan kuasa terasnya, manakala Akta Membolehkan akan meliputi semua butiran untuk menjayakannya — termasuk proses pelantikan, peraturan tempoh perkhidmatan, kod etika, dan akauntabiliti Pendakwa Raya kepada Parlimen.
"Itulah bahagian undang-undang yang sangat penting yang kami ingin mendesak kerajaan laksanakan dalam masa terdekat," kata peguam itu mengenai Akta Membolehkan tersebut.
Ngeow menambah bahawa seharusnya terdapat Kod Tatakelakuan Pendakwaan, serta garis panduan yang diterbitkan — termasuk untuk cara Pendakwa Raya membuat keputusan sama ada untuk mendakwa atau tidak — yang harus mengikat semua pendakwa raya.
Peranan Parlimen Dalam Pelantikan Pendakwa Raya
Perunding strategi dasar bebas dan bekas peguam, Maha Balakrishnan, mencadangkan agar Parlimen diberi peranan dalam proses melantik Pendakwa Raya. Beliau menegaskan bahawa ini bukan idea "baharu" atau "novel", memandangkan banyak negara telah memasukkan Parlimen dalam proses pelantikan pendakwa mereka.
Maha menjelaskan bahawa masyarakat sivil mencadangkan Parlimen diberi "peranan yang sangat terhad" dengan hanya mempunyai "kuasa veto" ke atas calon Pendakwa Raya yang berpotensi.
"Dengan berbuat demikian, anda memastikan terdapat ketelusan, tetapi anda juga memastikan jawatankuasa pertama melakukan kerja dengan betul, melakukan kerja seperti yang sepatutnya dilakukan, mengambil kira kelayakan. Dan kami juga membuatkan nama yang akan dinaikkan itu telus," kata Maha.
Tempoh Perkhidmatan Yang Terbatas
Maha turut mengetengahkan bahawa Rang Undang-Undang yang dicadangkan kerajaan menyatakan tempoh perkhidmatan Pendakwa Raya ialah tujuh tahun, tetapi tidak menyatakan umur persaraan untuk Pendakwa Raya atau menghalang Pendakwa Raya daripada memohon semula untuk jawatan yang sama.
"Jadi, adalah boleh dijangka seorang pendakwa raya muda — berumur 40 tahun, dilantik — boleh terus dan terus dan terus dan terus. Dan ia tidak akan menjadi tidak berperlembagaan," katanya, sambil menambah bahawa Malaysia sepatutnya mempunyai "tempoh yang pasti dan terhad" untuk berapa lama seseorang boleh menjadi Pendakwa Raya.
Proses Reformasi Undang-Undang Berterusan
Forum bertajuk "Memisahkan Kuasa Peguam Negara dan Pendakwa Raya: Adakah Rang Undang-Undang Menyampaikan Kemerdekaan, Akauntabiliti dan Kedaulatan Undang-Undang?" ini turut menampilkan Pesuruhjaya Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia dan bekas pendakwa raya, Melissa Akhir, serta Ahli Parlimen Muar, Syed Saddiq Abdul Rahman sebagai penceramah.
Jawatankuasa Khas Parlimen mengenai pemisahan AG-PP yang dipengerusikan oleh Menteri Undang-Undang, Datuk Seri Azalina Othman Said, dilaporkan sedang berusaha mencari "titik tengah" untuk pemisahan peranan Peguam Negara dan Pendakwa Raya yang dicadangkan, dengan matlamat membawa Rang Undang-Undang ke Parlimen pada Jun untuk undian Ahli Parlimen.
