Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur menolak permohonan seorang wanita berusia 35 tahun untuk diiktiraf sebagai warganegara Malaysia secara operasi undang-undang, memutuskan bahawa status kewarganegaraannya mengikut ibu kandungnya yang merupakan warga Indonesia kerana beliau lahir di luar nikah.
Keputusan Hakim Norliza Othman
Hakim Norliza Othman dalam penghakimannya menyatakan bahawa plaintif gagal memenuhi keperluan perlembagaan untuk kewarganegaraan automatik walaupun dilahirkan di Pahang. Beliau menjelaskan bahawa plaintif tidak boleh bergantung kepada status kewarganegaraan bapa kandungnya yang merupakan pemastautin tetap Malaysia kerana tiada bukti bahawa ibu bapanya telah berkahwin secara sah semasa kelahirannya.
“Sebagai anak luar nikah, kewarganegaraan plaintif mengikut ibu kandungnya yang merupakan warganegara Indonesia,” kata Norliza dalam alasan penghakiman yang dikeluarkan baru-baru ini. Beliau memutuskan bahawa plaintif bukan warganegara Malaysia secara operasi undang-undang dan tidak berhak kepada deklarasi serta perintah yang dipohon.
Latar Belakang Kes
Plaintif telah memfailkan saman terhadap Ketua Pengarah Jabatan Pendaftaran Negara (JPN), Menteri Dalam Negeri, dan Kerajaan Malaysia selepas mendapati pada tahun 2022 bahawa sijil kelahirannya menyatakan beliau sebagai “bukan warganegara”, walaupun telah dikeluarkan MyKad biru ketika berusia 14 tahun. Beliau memohon deklarasi bahawa beliau adalah warganegara Malaysia secara operasi undang-undang, bahawa catatan pada sijil kelahirannya adalah menyalahi undang-undang, dan perintah mengarahkan JPN mengeluarkan sijil kelahiran baru yang mengiktirafnya sebagai warganegara.
Plaintif berhujah bahawa beliau layak mendapat kewarganegaraan di bawah Perkara 14(1)(b) Perlembagaan Persekutuan kerana dilahirkan di Malaysia dan tidak mempunyai taraf kewarganegaraan (stateless). Sebagai alternatif, beliau mendakwa berhak mendapat kewarganegaraan kerana bapa kandungnya adalah pemastautin tetap semasa beliau dilahirkan.
Hujah Kerajaan
Bagaimanapun, kerajaan berhujah bahawa plaintif lahir di luar nikah dan Seksyen 17 Bahagian III Jadual Kedua Perlembagaan Persekutuan terpakai, iaitu kewarganegaraan anak luar nikah ditentukan berdasarkan kewarganegaraan ibu. Kerajaan juga menegaskan bahawa beliau tidak stateless kerana undang-undang Indonesia mengiktiraf anak luar nikah kepada ibu Indonesia sebagai warganegara Indonesia.
Tiada Bukti Stateless
Norliza mendapati bahawa walaupun plaintif memenuhi syarat lahir di Malaysia, beliau gagal membuktikan bahawa beliau “tidak lahir sebagai warganegara mana-mana negara” seperti yang dikehendaki oleh perlembagaan. Hakim turut menolak pergantungan plaintif pada Seksyen 2(3) Bahagian II Jadual Kedua, dengan menyatakan bahawa peruntukan itu hanya menentukan bila kewarganegaraan asing dianggap diperoleh dan tidak secara automatik memberikan kewarganegaraan Malaysia kepada seseorang yang tidak memperoleh kewarganegaraan lain dalam tempoh setahun selepas kelahiran.
“Mahkamah tidak boleh menulis semula perlembagaan untuk mencapai apa yang pihak-pihak percaya undang-undang sepatutnya,” katanya, sambil menambah bahawa bukan peranan mahkamah untuk memasukkan perkataan baru ke dalam perlembagaan atau mentafsir peruntukannya di luar niat penggubalnya.
Beliau menolak saman pemula dan memerintahkan plaintif membayar kos sebanyak RM5,000. Agalya J Munusamy dan P Kirthika muncul untuk plaintif, manakala Peguam Kanan Persekutuan Nur Idayu Amir mewakili kerajaan.
