PUTRAJAYA: Mahkamah Rayuan telah memutuskan bahawa seorang kanak-kanak yang ibu bapa kandungnya tidak diketahui tidak boleh secara automatik memperoleh kewarganegaraan Malaysia semata-mata kerana dilahirkan di Malaysia dan tanpa bukti tidak memiliki sebarang kewarganegaraan asing.
Keputusan sebulat suara Mahkamah Rayuan
Menyampaikan keputusan sebulat suara, Hakim Hayatul Akmal Abdul Aziz berkata seseorang yang menuntut kewarganegaraan di bawah Perlembagaan Persekutuan masih perlu memenuhi keperluan perlembagaan jus sanguinis, yang berkaitan dengan keturunan.
“Di mana ibu bapa kandung dan status kewarganegaraan mereka tidak dapat dikenal pasti, keperluan itu tetap tidak terbukti,” katanya, sambil membenarkan rayuan kerajaan dan mengetepikan keputusan Mahkamah Tinggi yang sebelum ini mengisytiharkan kanak-kanak itu, dikenali sebagai LWO, sebagai warganegara Malaysia melalui operasi undang-undang.
Rayuan itu didengar bersama Hakim Azhahari Kamal Ramli dan Faizah Jamaludin.
Latar belakang kes
LWO dilahirkan di Klang pada tahun 2009 dan pada mulanya didaftarkan sebagai anak kepada pasangan Malaysia, dikenal pasti sebagai LYK dan FCH. Berdasarkan pendaftaran itu, beliau dikeluarkan sijil kelahiran yang menyatakan bahawa beliau adalah warganegara Malaysia.
Bagaimanapun, apabila LWO memohon MyKad pada usia 12 tahun, siasatan oleh jabatan pendaftaran negara mendapati pasangan itu bukan ibu bapa kandungnya dan telah memberikan maklumat palsu dalam pendaftaran kelahiran.
Bapa angkat kemudiannya mengaku bersalah atas kesalahan berkaitan pendaftaran palsu dan didenda RM3,000. Berikutan siasatan, JPN meminda daftar kelahiran dan mengeluarkan sijil kelahiran baharu yang menyatakan butiran ibu bapa sebagai “Maklumat Tidak Diperolehi” dan status LWO sebagai “Bukan Warganegara”.
Walaupun pasangan itu kemudiannya memperoleh perintah pengangkatan dan sijil kelahiran baharu yang menamakan diri mereka sebagai ibu bapa angkat, status kewarganegaraan LWO kekal tidak berubah. Pasangan itu kemudiannya memohon pengisytiharan daripada Mahkamah Tinggi bahawa LWO adalah warganegara Malaysia di bawah Perkara 14(1)(b) dan Seksyen 1(e), Bahagian II Jadual Kedua Perlembagaan Persekutuan. Mahkamah Tinggi memberikan pengisytiharan itu.
Dua syarat kewarganegaraan
Mahkamah Rayuan, bagaimanapun, memutuskan bahawa seseorang yang menuntut di bawah Seksyen 1(e) mesti memenuhi kedua-dua syarat kelahiran dalam persekutuan (jus soli) dan berkaitan dengan keturunan (jus sanguinis), iaitu bukti bahawa orang itu tidak dilahirkan sebagai warganegara negara lain.
Hayatul berkata walaupun LWO dilahirkan di Malaysia selepas Hari Malaysia, responden gagal membuktikan syarat kedua. Beliau berkata kewarganegaraan melalui keturunan bergantung kepada status kewarganegaraan ibu bapa kandung, dan tanpa bukti mengenal pasti mereka, adalah mustahil untuk menentukan sama ada LWO telah memperoleh kewarganegaraan negara lain melalui mereka.
Beban pembuktian bahawa LWO “tidak dilahirkan sebagai warganegara mana-mana negara,” tambahnya, kekal dengan responden.
Mahkamah juga menolak pergantungan responden pada iklan akhbar yang mencari maklumat tentang ibu bapa kandung, dengan mengatakan ia mempunyai nilai keterangan yang rendah kerana ia diterbitkan 14 tahun selepas kelahiran LWO dan hanya selepas JPN mendedahkan keadaan tersebut.
Faktor lain tidak relevan
Hayatul selanjutnya memutuskan bahawa kediaman dan pendidikan lama LWO di Malaysia adalah tidak relevan dari segi undang-undang, kerana ia berpunca daripada sijil kelahiran yang dikeluarkan berdasarkan maklumat palsu.
