Mahkamah Rayuan Tolak Tuntutan Kewarganegaraan Berdasarkan Tempat Lahir Sahaja
PUTRAJAYA: Mahkamah Rayuan memutuskan bahawa kanak-kanak yang ibu bapa kandungnya tidak diketahui tidak boleh secara automatik diiktiraf sebagai warganegara Malaysia hanya kerana dilahirkan di negara ini, tanpa bukti bahawa dia tidak memiliki kewarganegaraan negara lain. Keputusan sebulat suara itu disampaikan oleh Hakim Hayatul Akmal Abdul Aziz pada 23 Jun 2026.
Hakim Hayatul menegaskan bahawa seseorang yang menuntut kewarganegaraan di bawah Perlembagaan Persekutuan perlu memenuhi syarat perlembagaan berkaitan jus sanguinis, iaitu kewarganegaraan berdasarkan keturunan atau pertalian darah. "Apabila ibu bapa kandung serta status kewarganegaraan mereka tidak dapat dikenal pasti, syarat itu masih belum dibuktikan," katanya.
Rayuan Kerajaan Dibenarkan, Keputusan Mahkamah Tinggi Diketepikan
Mahkamah Rayuan membenarkan rayuan kerajaan dan mengetepikan keputusan Mahkamah Tinggi yang sebelum ini mengisytiharkan seorang kanak-kanak, dikenali sebagai LWO, sebagai warganegara Malaysia secara kuat kuasa undang-undang. Rayuan itu didengar bersama Hakim Azhahari Kamal Ramli dan Hakim Faizah Jamaludin.
LWO dilahirkan di Klang pada 2009 dan pada awalnya didaftarkan sebagai anak kepada pasangan warga Malaysia yang dikenali sebagai LYK dan FCH. Berdasarkan pendaftaran itu, dia diberikan sijil kelahiran yang menyatakan bahawa dia ialah warganegara Malaysia.
Penipuan Pendaftaran Kelahiran dan Siasatan JPN
Apabila LWO memohon MyKad pada usia 12 tahun, siasatan Jabatan Pendaftaran Negara (JPN) mendapati pasangan berkenaan bukan ibu bapa kandungnya dan telah memberikan maklumat palsu ketika pendaftaran kelahiran dibuat. Bapa angkatnya kemudian mengaku bersalah atas kesalahan berkaitan pendaftaran palsu itu dan didenda RM3,000.
Susulan siasatan itu, JPN meminda daftar kelahiran dan mengeluarkan sijil kelahiran baharu yang menyatakan maklumat ibu bapa sebagai "Maklumat Tidak Diperolehi", manakala status LWO direkodkan sebagai "Bukan Warganegara". Walaupun pasangan itu kemudiannya memperoleh perintah pengangkatan dan sijil kelahiran baharu yang menamakan mereka sebagai ibu bapa angkat, status kewarganegaraan LWO kekal tidak berubah.
Syarat Kewarganegaraan di Bawah Perlembagaan Persekutuan
Mahkamah Rayuan memutuskan seseorang yang membuat tuntutan di bawah Seksyen 1(e), Bahagian II Jadual Kedua Perlembagaan Persekutuan perlu memenuhi dua syarat, iaitu dilahirkan di Persekutuan berdasarkan prinsip jus soli atau tempat kelahiran, dan pada masa sama membuktikan dari segi keturunan bahawa dia tidak dilahirkan sebagai warganegara negara lain.
Hayatul berkata, walaupun LWO dilahirkan di Malaysia selepas pembentukan Malaysia, responden gagal membuktikan syarat kedua, iaitu bahawa kanak-kanak itu tidak dilahirkan sebagai warganegara mana-mana negara lain. Menurutnya, kewarganegaraan berdasarkan keturunan bergantung kepada status kewarganegaraan ibu bapa kandung. Tanpa bukti mengenai identiti mereka, mahkamah tidak dapat menentukan sama ada LWO memperoleh kewarganegaraan negara lain melalui ibu bapa kandungnya.
Beliau berkata, beban untuk membuktikan bahawa LWO "tidak dilahirkan sebagai warganegara mana-mana negara" kekal terletak pada responden.
Iklan Akhbar Tidak Mencukupi Sebagai Bukti
Mahkamah turut menolak hujahan responden yang bergantung kepada iklan akhbar bagi mendapatkan maklumat mengenai ibu bapa kandung LWO. Hayatul berkata, iklan itu mempunyai nilai keterangan yang rendah kerana hanya diterbitkan 14 tahun selepas kelahiran LWO dan selepas JPN membongkar keadaan sebenar pendaftaran kelahirannya.
Hayatul juga memutuskan tempoh lama LWO tinggal dan bersekolah di Malaysia tidak relevan dari segi undang-undang, kerana keadaan itu berpunca daripada sijil kelahiran yang dikeluarkan berdasarkan maklumat palsu.
