Kuasa Budi Bicara Agong Dalam Perlantikan PM Tidak Mutlak - Hafiz Hassan
Pakar perlembagaan Hafiz Hassan telah menegaskan bahawa kuasa budi bicara Yang di-Pertuan Agong dalam melantik Perdana Menteri tidak bersifat mutlak menurut Perlembagaan Persekutuan Malaysia. Penjelasan ini dibuat berikutan perbandingan dengan sistem beraja di England yang mempunyai pendekatan berbeza.
Perbezaan Asas Dengan Sistem England
Hafiz Hassan merujuk kepada tulisan Sir Ivor Jennings dalam bukunya The British Constitution yang menyatakan bahawa fungsi utama Ratu England adalah melantik Perdana Menteri. Namun, situasi ini berbeza sama sekali di Malaysia yang mempunyai Perlembagaan Persekutuan sebagai undang-undang tertinggi negara.
"Ini mungkin berlaku di England yang tidak mempunyai perlembagaan bertulis dan Parlimen adalah tertinggi," jelas Hafiz. "Tetapi ia pasti tidak sama di Malaysia yang mempunyai perlembagaan bertulis - Perlembagaan Persekutuan - yang merupakan undang-undang tertinggi."
Peruntukan Perlembagaan Yang Jelas
Menurut Perkara 40(2) Perlembagaan Persekutuan, Yang di-Pertuan Agong boleh bertindak mengikut budi bicaranya dalam melaksanakan beberapa fungsi tertentu, termasuk:
- Perlantikan Perdana Menteri
- Menahan persetujuan untuk permintaan pembubaran Parlimen
- Meminta mesyuarat Majlis Raja-Raja yang berkaitan dengan keistimewaan, kedudukan, penghormatan dan maruah Duli-Duli Yang Maha Mulia
Namun, Hafiz Hassan menekankan bahawa dalam konteks perlantikan Perdana Menteri, budi bicara Yang di-Pertuan Agong tidak bersifat mutlak. Perkara 43(2)(a) Perlembagaan Persekutuan dengan jelas menyatakan bahawa Yang di-Pertuan Agong perlu melantik "ahli Dewan Rakyat yang pada pertimbangannya berkemungkinan mendapat kepercayaan majoriti ahli Dewan tersebut".
Pandangan Bekas Ketua Hakim Negara
Hafiz Hassan turut merujuk kepada pandangan bekas Ketua Hakim Negara, Sultan Perak dan Yang di-Pertuan Agong, Al-Marhum Sultan Azlan Shah dalam penulisannya The Role of Constitutional Rulers. Dalam karya tersebut, baginda menyatakan dengan jelas: "Walaupun dalam melantik Perdana Menteri, Yang di-Pertuan Agong tidak sepenuhnya bebas."
Pandangan ini mengukuhkan lagi pendirian bahawa sistem perlembagaan Malaysia memberikan kerangka yang jelas untuk perlantikan Perdana Menteri, di mana budi bicara Yang di-Pertuan Agong perlu dilaksanakan dalam konteks keperluan mendapat kepercayaan majoriti di Dewan Rakyat.
Kepentingan Keseimbangan Kuasa
Penjelasan Hafiz Hassan ini menekankan kepentingan keseimbangan kuasa dalam sistem berperlembagaan Malaysia. Walaupun Yang di-Pertuan Agong mempunyai budi bicara tertentu, namun perlaksanaannya perlu selari dengan peruntukan Perlembagaan Persekutuan yang merupakan undang-undang tertinggi negara.
"Dalam erti kata lain, budi bicara Yang di-Pertuan Agong untuk melantik Perdana Menteri TIDAK mutlak," tegas Hafiz Hassan dalam analisisnya yang memberikan pencerahan penting mengenai interpretasi perlembagaan dalam konteks sistem pemerintahan Malaysia.
