Pakar Cadang Pindaan Akta SPRM 2009 Untuk Kawalan Parlimen Selepas Laporan Bloomberg
Soalan "Siapa mengawal SPRM?" yang ditimbulkan bekas Peguam Negara Tommy Thomas dalam laporan Bloomberg yang hampir 6,000 patah perkataan terus menggema dalam arena politik Malaysia, mencetuskan seruan untuk reformasi ke atas Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia.
Desakan DAP Untuk Suruhanjaya Siasatan Diraja
Pengerusi Kebangsaan DAP, Gobind Singh Deo, mengesahkan pada Rabu bahawa parti itu mengekalkan gesaan untuk penubuhan Suruhanjaya Siasatan Diraja bagi menyiasat dakwaan dalam laporan Bloomberg yang mengandungi rujukan khusus terhadap individu, syarikat dan kes tertentu.
"Penafian semata-mata daripada pihak mereka tidak mencukupi. Ia merupakan prinsip asas keadilan bahawa tiada sesiapa yang sepatutnya menjadi hakim dalam kes mereka sendiri," tegas Menteri Digital itu dalam satu kenyataan.
Beliau menambah bahawa apabila integriti SPRM dipersoalkan, "pembersihan yang dikeluarkan sendiri tidak banyak membantu memulihkan keyakinan awam atau pelabur," sambil menegaskan bahawa Suruhanjaya Siasatan Diraja akan menyediakan siasatan yang tidak berat sebelah dan telus.
Model Australia Sebagai Contoh Pelaksanaan
Dalam jangka masa panjang, pakar mencadangkan pelaksanaan model Australia yang melibatkan pengawasan parlimen melalui Jawatankuasa Bersama Parlimen mengenai Suruhanjaya Anti-Rasuah Kebangsaan, dibantu oleh pegawai bebas Parlimen persekutuan yang dikenali sebagai Inspektor NACC.
Sejak pelantikannya sebagai Inspektor NACC sulung, Gail Furness telah melancarkan sekurang-kurangnya dua siasatan terhadap kelakuan NACC dan Pesuruhjayanya, Paul Brereton, dengan fokus utama pada potensi konflik kepentingan dan "salah laku pegawai".
Siasatan pertama dijalankan pada Oktober 2024 dan yang kedua hanya dua minggu lalu, menunjukkan keberkesanan mekanisme pengawasan berterusan ini.
Cadangan Pindaan Akta SPRM 2009
Pengalaman Australia memberitahu kita bahawa pengawasan parlimen terhadap SPRM boleh dilaksanakan. Akta SPRM 2009 boleh dipinda dengan pengenalan, selepas Bahagian III, Bahagian IIIA yang mengandungi peruntukan mengenai Jawatankuasa Bersama Parlimen dan Inspektor SPRM.
"Jika Australia boleh, Malaysia juga boleh. Dan jika menteri-menteri DAP boleh menyampaikan seruan parti untuk Suruhanjaya Siasatan Diraja kepada Kabinet, mereka juga boleh menyampaikan keperluan untuk meminda Akta SPRM 2009," tegas seorang penganalisis.
Pakar turut membangkitkan bahawa jika penggubal undang-undang boleh mencipta dua karya seni dalam dua Rang Undang-Undang untuk meminda Perlembagaan Persekutuan, mereka boleh melakukan perkara yang sama untuk meminda Akta SPRM 2009.
Reaksi Awal dan Langkah Seterusnya
Setiausaha Agung DAP, Anthony Loke, yang juga Menteri Pengangkutan, telah menyatakan sehari sebelumnya bahawa Suruhanjaya Siasatan Diraja adalah pilihan terbaik untuk menjalankan kajian tidak berat sebelah dengan kuasa statutori yang diperlukan untuk siasatan menyeluruh.
Walaupun SPRM telah menolak dakwaan dalam laporan Bloomberg sebagai tidak berasas dan berasal dari blog tanpa nama, tekanan untuk mekanisme pengawasan yang lebih kukuh terus meningkat dalam kalangan ahli politik dan masyarakat sivil.
Cadangan untuk pindaan akta ini dijangka menjadi topik perbincangan hangat dalam sesi parlimen akan datang, terutamanya memandangkan isu ketelusan dan akauntabiliti agensi penguatkuasaan semakin mendapat perhatian global.
