Dua Anak Malaysia Dinafikan Kewarganegaraan
Mahkamah Rayuan baru-baru ini menolak tuntutan kewarganegaraan dua orang dewasa yang lahir di Malaysia dan dibesarkan sepanjang hayat mereka oleh bapa Malaysia. Dalam kedua-dua kes, ibu bapa mereka tidak berkahwin dan ibu telah meninggalkan mereka semasa kecil. Walaupun kedua-duanya mempunyai surat rasmi mengesahkan mereka bukan warganegara negara ibu serta bukti DNA membuktikan keturunan bapa, mahkamah memutuskan bahawa semua itu tidak relevan di bawah Perlembagaan Persekutuan seperti sedia ada.
Hujah Penentang Stateless Gagal
Kedua-dua pihak berhujah bahawa mereka layak di bawah Seksyen 1(e), Bahagian II, Jadual Kedua, yang memberikan kewarganegaraan automatik kepada anak yang lahir di Malaysia dan 'tidak menjadi warganegara mana-mana negara' – perlindungan perlembagaan terhadap tanpa kerakyatan. Mahkamah menolak hujah ini, dengan alasan bahawa kedua-duanya dianggap mampu mengambil kewarganegaraan ibu, walaupun ibu telah hilang dari kehidupan mereka selama beberapa dekad. Keputusan ini bergantung kepada keputusan Mahkamah Persekutuan dan Mahkamah Rayuan terdahulu.
Diskriminasi Jantina dan Status Anak
Dengan menggunakan Seksyen 17 secara ketat untuk menafikan kewarganegaraan semata-mata kerana ibu bapa tidak berkahwin adalah bapa, undang-undang secara berkesan mengekalkan diskriminasi jantina terhadap lelaki Malaysia dan menghukum anak berdasarkan status sah taraf. Pindaan perlembagaan baru-baru ini mengiktiraf hak sama rata ibu Malaysia untuk memberikan kewarganegaraan; Seksyen 17 harus ditafsir secara purposif bersama Perkara 8(2) Perlembagaan Persekutuan yang melarang diskriminasi jantina, supaya 'ibu bapa' merangkumi bapa Malaysia.
Kerangka Undang-Undang Lapuk
Peruntukan perlembagaan yang digunakan telah digubal pada tahun 1957, ketika status sah taraf mempunyai berat undang-undang yang besar, ujian DNA tidak wujud, mobiliti antarabangsa jarang berlaku, dan pencegahan dwi kewarganegaraan adalah dasar utama. Kini, ujian DNA boleh membuktikan keturunan dengan pasti, hak kanak-kanak adalah prinsip undang-undang hak asasi manusia antarabangsa, dan banyak negara telah memansuhkan perbezaan undang-undang antara anak sah dan tidak sah taraf. Malaysia semakin tersisih dengan mengekalkan amalan ini.
Empat Pendekatan Antarabangsa
Secara global, terdapat empat pendekatan: (1) Kewarganegaraan mengikut mana-mana ibu bapa tanpa mengira status perkahwinan; (2) Penawar legitimasi melalui perkahwinan kemudian atau pengiktirafan paterniti; (3) Perlindungan anti-stateless secara automatik; (4) Pendekatan keturunan ketat yang menghukum anak tidak sah taraf – Malaysia dalam golongan minoriti yang semakin mengecil. Soalan yang salah ialah sama ada sijil perkahwinan wujud; soalan betul ialah siapa anak ini, di mana mereka sebenarnya, dan apa yang berlaku jika tiada negara menuntut mereka.
Laluan Ke Hadapan
Malaysia telah membuktikan perubahan mungkin: pada Oktober dan Disember 2024, Parlimen meluluskan Rang Undang-Undang Pindaan Perlembagaan 2024 membenarkan ibu Malaysia memberikan kewarganegaraan kepada anak lahir di luar negara. Antara langkah realistik: memperkukuh perlindungan anti-stateless dengan memastikan Seksyen 1(e) berfungsi seperti yang dimaksudkan; memperkenalkan budi bicara kehakiman untuk kes penempatan lama; menjamin hak sama rata untuk anak mana-mana ibu bapa warganegara Malaysia; dan mengiktiraf paterniti biologi terbukti sebagai laluan ke kewarganegaraan.
Kementerian Dalam Negeri dan Jabatan Pendaftaran Negara mesti membantu pemohon serta menetapkan tempoh pemprosesan segera, selaras dengan kepentingan terbaik kanak-kanak. Dua orang dewasa Malaysia berusia akhir 20-an masih menunggu jawapan. Kenyataan ini disokong oleh 18 organisasi dan 12 individu, termasuk Dr. Amar-Singh HSS, pakar pediatrik, dan aktivis kanak-kanak Hartini Zainudin.
