Laporan mengenai perbincangan antara PAS dan Umno menjelang pilihan raya seharusnya tidak mengejutkan pemerhati. Ia adalah pendekatan kitaran pilihan raya yang memerlukan dua parti politik Melayu-Islam terbesar untuk menunjukkan bahawa masing-masing lebih mementingkan perdamaian daripada persaingan, kerjasama daripada pertandingan.
Formaliti Mengatasi Substansi
Ini adalah keperluan formaliti mengatasi substansi kerana sandiwara ini berkesan di hadapan masyarakat awam Melayu-Islam yang dilihat terkesan bahawa perpaduan umat Islam lebih penting daripada keuntungan parti individu. Jadi, di sebalik tabir perbincangan, mereka boleh menyembunyikan tekad untuk menjadi pemilik utama undi Melayu-Islam, satu niat yang sememangnya mencetuskan perpecahan.
Kedudukan PAS di Johor
Bagi Johor, adalah lebih menguntungkan PAS untuk menunjukkan sikap akomodatif kerana parti itu jauh ketinggalan berbanding Umno dalam perebutan undi. Johor adalah tempat kelahiran Umno, jadi parti nasionalisme Melayu (Umno) enggan melepaskan ruang kepada saingan Islamisnya. Johor juga mempunyai penduduk Cina yang ramai yang terkenal tidak menyukai fundamentalisme Islam PAS.
Oleh itu, PAS akan mahu kelihatan berdamai dengan Umno manakala Umno, yang kini dalam fasa kebangkitan semula selepas kemunduran dalam kitaran pilihan raya baru-baru ini, tidak akan menolak tawaran tersebut. Jika ada, Umno akan menggunakan tawaran itu untuk menonjolkan kebangkitannya.
Perpaduan Hanya Apabila Berdepan Musuh Bersama
Perpaduan antara kedua-dua parti hanya boleh dicapai apabila kedua-duanya berdepan musuh yang telah mengalahkan mereka dalam merebut kuasa persekutuan. Ini berlaku apabila Pakatan Harapan, bersama Bersatu, memenangi pilihan raya umum Mei 2018. Keputusan itu menjadi pendorong kepada Umno dan PAS bergabung sebagai Muafakat Nasional (MN) pada 2019, satu persesuaian kepentingan yang jarang berlaku.
Bagaimanapun, apabila PAS memutuskan untuk bekerjasama dengan Bersatu pada Februari 2020 untuk membentuk gabungan baru yang memiliki majoriti parlimen untuk memegang kuasa persekutuan, MN terbengkalai. Peristiwa itu mengajar kedua-dua parti bahawa mereka cenderung melakukan apa yang sesuai untuk meraih kuasa pada bila-bila masa.
Persaingan Mengatasi Perpaduan
Sebabnya ialah kedua-duanya adalah pesaing untuk undi Melayu dan akan bekerjasama atau berpisah mengikut kepentingan mereka. Ikatan kaum dan agama yang sama tidak cukup kuat untuk mengatasi kepentingan politik yang berbeza. Spekulasi terbaru mengenai kemungkinan kerjasama antara Umno dan PAS mencerminkan kemenangan formaliti mengatasi substansi.
