SEREMBAN, 27 April — DAP Negeri Sembilan tidak akan menyokong sebarang "kerajaan pintu belakang" di negeri ini, kata Setiausaha Agung DAP Anthony Loke hari ini.
Beliau berkata percubaan untuk menubuhkan pentadbiran lain di luar kerajaan sedia ada akan mengabaikan mandat rakyat daripada pilihan raya negeri yang lalu.
"Pakatan Harapan (PH) diberi mandat yang jelas untuk mentadbir negeri, dan sebarang usaha untuk membentuk kerajaan alternatif tanpa melalui saluran perundangan yang betul tidak akan menghormati mandat yang diberikan oleh pengundi.
"Pada masa yang sama, sebarang persoalan mengenai kedudukan Menteri Besar mesti diuji di Dewan Undangan Negeri," kata Loke pada sidang akhbar di kediaman rasmi Menteri Besar Negeri Sembilan di sini.
Beliau berkata jika Umno mahu mencabar kedudukan Menteri Besar, ia boleh dilakukan melalui usul undi tidak percaya atau menolak belanjawan negeri.
Beliau menyatakan bahawa persidangan yang dijadualkan pada hari ini telah ditangguhkan, walaupun ahli-ahli dewan telah bersedia untuk hadir.
"Saya telah mengosongkan jadual untuk menyertai perbahasan, tetapi saya dimaklumkan persidangan ditangguhkan, dan saya tidak tahu mengapa, sehingga Menteri Besar kemudiannya berkata ada permintaan daripada pemimpin Umno untuk menangguhkannya," katanya.
Tidak campur tangan dalam pertikaian istana, proses mesti diikuti
Mengenai perkembangan istana di Negeri Sembilan, Loke berkata DAP tidak akan campur tangan dalam pertikaian yang melibatkan sistem raja berperlembagaan negeri, termasuk Yang di-Pertuan Besar dan Undang-Undang.
"Kami mempertahankan prinsip menghormati dan menyokong institusi raja dan Perlembagaan. Kami menghormati institusi, proses, dan undang-undang adat," katanya.
Bagaimanapun, beliau menegaskan bahawa Perlembagaan Negeri Sembilan — khususnya Perkara 10 — menyatakan dengan jelas bahawa sebarang tindakan yang menjejaskan kesahihan pemerintah mesti melalui "penyiasatan penuh dan lengkap."
Merujuk kepada peruntukan itu, Loke berkata hanya selepas penyiasatan penuh dan lengkap, Undang-Undang boleh menentukan sama ada pemerintah mengalami ketidakupayaan serius atau melakukan perbuatan yang menjejaskan martabat jawatan, dan memutuskan sama ada untuk menggantung tugasnya atau memerlukan turun takhta.
"Kata kunci ialah proses — selepas penyiasatan penuh dan lengkap. Pandangan kami ialah proses ini belum selesai," katanya.
Menegaskan bahawa DAP tidak mempertikaikan kuasa empat Undang-Undang — termasuk kuasa mereka untuk menyingkirkan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir — Loke berkata kuasa tersebut mesti dilaksanakan mengikut prosedur perlembagaan.
'Tuanku Muhriz kekal pemerintah sah'
Dari sudut pandangan wakil rakyat, Loke berkata pemerintah semasa kekal diiktiraf secara sah.
"Semua ahli dewan, termasuk dari pembangkang, hadir ketika Tuanku Muhriz merasmikan Persidangan Dewan Undangan Negeri pada Khamis lalu.
"Ini menunjukkan kedudukannya masih sah — bukan sahaja di mata kerajaan negeri, tetapi Dewan secara keseluruhannya," katanya.
Beliau menambah bahawa maruah dan kedudukan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan mesti dipertahankan sehingga proses itu selesai.
"Itulah pendirian kami (DAP) berhubung persoalan berkaitan Istana.
"Kami tidak boleh membenarkan mana-mana pihak mengaitkan, menghina atau menjejaskan kedudukan pemerintah.
"Kedudukannya mesti dipertahankan sehingga semua proses perlembagaan selesai sepenuhnya," katanya.
Amanah persoal 'keikhlasan' Umno selepas tarik sokongan
Pengerusi Amanah Negeri Sembilan Datuk MK Ibrahim Abd Rahman berkata parti itu memandang tindakan terbaru Umno sebagai tidak konsisten dengan semangat kerjasama yang dipersetujui sebelum ini dalam kerajaan perpaduan negeri.
Beliau berkata Amanah, semasa pilihan raya negeri lalu, telah melepaskan kerusi Lenggeng sebagai tanda ikhlas kepada Barisan Nasional dan Umno.
"Tetapi apa yang Umno lakukan hari ini tidak mencerminkan keikhlasan yang sama dalam mentadbir negeri bersama seperti yang dipersetujui sebelum ini," katanya.
Dalam pilihan raya negeri 2023, Amanah melepaskan kerusi Dewan Undangan Negeri Lenggeng.
Umno sebelum ini meminta kerusi itu, dengan alasan ia mencerminkan kebanggaan Umno.
Pada 20 April, Menteri Besar Negeri Sembilan Datuk Seri Aminuddin Harun berkata tindakan Datuk Mubarak Dohak menandatangani dan membaca perisytiharan untuk menyingkirkan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan di Balai Undang Luak Sungai Ujong pada 19 April adalah tidak diiktiraf dan tidak boleh diterima.
Beliau berkata perisytiharan itu tidak mempunyai kedudukan undang-undang atau adat kerana Mubarak tidak lagi memegang sebarang kuasa atau jawatan sebagai Undang Luak Sungai Ujong, dan tindakan itu juga tidak selaras dengan Perkara 10 hingga 12 Perlembagaan Negeri Sembilan 1959.
Aminuddin telah menjelaskan bahawa pemecatan Mubarak sebagai Datuk Klana Petra Luak Sungai Ujong berkuat kuasa pada 13 Mei 2025, mengikut adat dan tradisi Telaga Undang, Waris Klana Hulu, Sungai Ujong.
Beliau juga berkata satu sidang khas Dewan Keadilan dan Undang Negeri Sembilan pada 17 April telah bersetuju untuk menasihati dan menerima konsensus Telaga Undang, Waris Klana Hulu, Luak Sungai Ujong, yang mengesahkan pemecatan Mubarak sebagai Datuk Klana Petra ke-10 Luak Sungai Ujong.
