Menteri Luar Negeri, Mohamad Hasan, baru-baru ini membuat kenyataan tegas terhadap Suruhanjaya Tinggi Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu bagi Pelarian (UNHCR). Beliau menuduh pejabat UNHCR di Malaysia menjadi tarikan utama yang membawa lebih ramai pelarian, khususnya etnik Rohingya, memasuki negara ini. Menurut Mohamad, UNHCR mengeluarkan kad status yang memudahkan pelarian datang. "Kita mahukan kerjasama dan saringan yang ketat. Jika mereka tidak mahu bekerjasama, pada pendapat saya, kita patut mempertimbangkan semula kehadiran UNHCR di negara ini supaya kita tidak terus terbeban," katanya ketika meninjau proses undi awal PRN Negeri Sembilan pada 28 Julai lalu. Kenyataan ini dilaporkan oleh Malay Mail dengan tajuk "Cooperate refugees screening in Malaysia or face exit" dan New Straits Times memetik beliau mencadangkan "Malaysia should reconsider allowing UNHCR to maintain an office in the country if the agency continues to refuse to cooperate on refugee management." Namun, Mohamad mengakui bahawa itu adalah pendapat peribadinya, bukan dasar kerajaan.
Strategi Politik atau Keprihatinan Sebenar?
Tindakan Mohamad yang biasanya dikenali sebagai pemimpin "lembut" dan "play safe" menimbulkan persoalan. Dalam politik, beliau digelar 'Tok Mat' dan jarang mengambil risiko. Namun, kali ini beliau berani mengkritik agensi PBB. Ada yang melihat ini sebagai strategi untuk menarik pengundi di Negeri Sembilan, terutama dalam kalangan masyarakat Melayu yang semakin anti-Rohingya. Sentimen ini memuncak selepas insiden pelarian Rohingya berkumpul di pekarangan UNHCR di Kuala Lumpur, berikutan pengusiran dari Kampung Kuala Muda, Penaga, Pulau Pinang. Oleh itu, kenyataan keras Mohamad mungkin disasarkan untuk "domestic consumption" bagi menunjukkan ketegasan beliau menjaga keselamatan negara.
Kontroversi Sanusi Nor dan Reaksi BN
Dalam masa yang sama, Pengerusi Jawatankuasa Pilihan Raya PAS, Sanusi Nor, sekali lagi menjadi perhatian. Pasukan peguamnya dilaporkan menghantar surat tuntutan (Letter of Demand) kepada pihak tertentu berhubung kenyataannya pada 23 Julai lalu. Kenyataan kontroversi itu berbunyi: "Cina ada China, India ada India, Melayu hanya ada Tanah Melayu ini saja." Sanusi mendakwa pihak yang menerima LOD telah "tokok tambah, putar belit dan ulas kenyataannya di luar konteks." Menurut Sinar Harian, beliau berkata "ada ramai lagi dalam senarai menerima LOD seumpama ini dengan tuntutan yang sesuai mengikut tindakan mereka." Tindakan ini dilihat sebagai usaha membersihkan nama, namun ia mungkin sudah memberi kesan negatif terhadap sokongan bukan Melayu kepada gabungan BN-PN di Negeri Sembilan.
Presiden UMNO dan Pengerusi BN, Zahid Hamidi, bertindak pantas menjauhkan BN daripada Sanusi. Beliau menasihati Sanusi supaya "sibukkan diri di Kedah" dan "tak perlu datang Negeri Sembilan, biar kita manage Negeri Sembilan dengan cara kita sendiri." Setiausaha Agung BN, Zambry Abdul Kadir, menegaskan BN menolak politik perkauman dan perjanjian dengan PN tidak akan mengubah pendirian itu. MIC pula, melalui Presidennya SA Vigneswaran, menggesa BN mengkaji semula kerjasama dengan PN, khususnya PAS dalam PRN ini. Kata Vigneswaran, "jika BN terus dikaitkan dengan naratif (Sanusi) akan menyusahkan kita." Namun, MCA mengambil pendekatan berbeza. Presidennya Wee Ka Siong berkata "public discourse must be fair and based on the full context of what was actually said (by Sanusi)." MCA enggan memutuskan kerjasama kerana mendapat manfaat dari segi kemenangan kerusi di Johor.
Reaksi Pemimpin PAS dan Analisis
Naib Presiden PAS, Ahmad Samsuri Mokhtar, yang juga Pengerusi PN, menolak nasihat Zahid. Beliau menegaskan Sanusi bebas berkempen di mana sahaja. Ini menunjukkan perpecahan antara BN dan PN dalam isu ini. Wartawan veteran Terrence Netto pula berpendapat ucapan Sanusi menyusahkan Parti Wawasan Negara (Wawasan) yang beraliran 'centrist'. Presiden Wawasan, Hamzah Zainudin, mahu partinya menjadi "centrist" kerana "the centre in Malaysian politics is where sanity and viability lie." Namun, ramai melihat Wawasan terlalu rapat dengan PAS, menyebabkan sukar untuk membawa imej kepelbagaian.
Shahril Hamdan, rakan hos Khairy Jamaluddin dalam podcast "Keluar Sekejap", menyimpulkan bahawa tindakan Zahid menyarankan Sanusi tidak berkempen di Negeri Sembilan membuktikan BN tidak komited sepenuhnya terhadap kerjasama dengan PN. Zahid juga menegaskan bahawa jika PAS dan PN mahu berkawan dengan Umno, aspek kemajmukan kaum tidak boleh dipermainkan. Akhir kata, artikel ini diakhiri dengan petikan laporan Sinar Harian pada 29 Julai lalu: "Apa nak dihairankan jikalau keluar daripada mulut Tuk Seri Muhammad Sanusi MB Kedah. Beliau memang koboi dalam hal ucapan. Tembak peluru tanpa kawalan. Tapi itulah Sanusi, gaya dan caranya memang begitu. Oleh sebab itu dia popular dalam PAS."
