Latar Belakang Rang Undang-Undang Pemisahan AG-PP
Kerajaan Malaysia dijangka membentangkan semula Rang Undang-Undang untuk memisahkan peranan Peguam Negara (AG) dan Pendakwa Raya (PP) di Parlimen bulan ini. Ini merupakan salah satu reformasi undang-undang terbesar negara, di mana AG hanya akan menjadi penasihat undang-undang utama kerajaan, manakala PP akan mengambil alih peranan menasihati permohonan pengampunan dan memutuskan sama ada untuk mendakwa atau menggugurkan pertuduhan jenayah.
Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen (PSSC) yang terdiri daripada 12 ahli, diketuai oleh Menteri Undang-Undang dan termasuk ahli parlimen kerajaan dan pembangkang, telah mengeluarkan versi penambahbaikan Rang Undang-Undang pada 22 Jun. Versi ini dijangka menjadi asas perbahasan dan pengundian di Parlimen.
1. Perdana Menteri dan Kabinet Tidak Boleh Menasihati Agong Mengenai Pelantikan PP
Dalam versi asal Rang Undang-Undang, Yang di-Pertuan Agong (YDPA) melantik PP berdasarkan syor Suruhanjaya Perkhidmatan Perundangan dan Kehakiman (JLSC) selepas berunding dengan Majlis Raja-Raja. Versi penambahbaikan PSSC menetapkan bahawa YDPA bertindak atas nasihat JLSC, dan Perdana Menteri serta Kabinet tidak boleh menasihati YDPA dalam proses pelantikan, penggantungan, atau pemecatan PP.
2. Peranan Parlimen dalam Pelantikan PP
PSSC memberi peranan kepada Parlimen dengan mewajibkan JLSC menyerahkan senarai nama calon PP kepada Parlimen. Parlimen boleh memberikan komen kepada JLSC. Walau bagaimanapun, butiran lanjut seperti penubuhan jawatankuasa pilihan khas untuk menyaring calon tidak dimasukkan dalam Rang Undang-Undang, sebaliknya akan diatur melalui undang-undang persekutuan berasingan.
3. Kod Etika Bertulis untuk PP
Versi PSSC menambah peruntukan bahawa YDPA, atas nasihat JLSC, boleh menetapkan kod etika bertulis untuk PP. Ini bertujuan memastikan akauntabiliti dan piawaian tingkah laku yang jelas.
4. Pemecatan PP Kerana Melanggar Kod Etika
Selain tiga sebab pemecatan sedia ada (ketidakupayaan kesihatan, salah laku, dan perangai tidak baik), versi PSSC menambah pelanggaran kod etika sebagai sebab keempat untuk memecat PP.
5. Tempoh Perkhidmatan 7 Tahun Tanpa Pelantikan Semula
Rang Undang-Undang asal menetapkan tempoh perkhidmatan PP selama 7 tahun, tetapi tidak jelas sama ada pelantikan semula dibenarkan. Versi PSSC dengan jelas menyatakan bahawa seseorang tidak boleh dilantik semula sebagai PP selepas tamat tempoh 7 tahun, walaupun PP boleh meletak jawatan atau diberhentikan lebih awal dalam situasi terhad.
6. Laporan Tahunan PP kepada Parlimen
Versi PSSC mewajibkan PP menyerahkan laporan tahunan mengenai pentadbiran, pengurusan, dan kedudukan kewangan pejabat PP kepada YDPA setiap 31 Mei. YDPA kemudiannya akan membentangkan laporan tersebut di Parlimen. Bagaimanapun, kumpulan masyarakat sivil seperti Bersih dan Ideas berpendapat laporan itu harus merangkumi dasar pendakwaan dan keputusan seperti DNAA (discountinue of prosecution not amounting to acquittal) atau NFA (no further action).
7. Kuasa Parlimen Menggubal Undang-Undang Berasingan untuk PP
Versi PSSC membenarkan Parlimen menggubal undang-undang persekutuan untuk mengawal selia pelantikan, pemecatan, laporan tahunan, dan prosedur berkaitan PP di bawah Perkara 145A Perlembagaan Persekutuan. Ini menggantikan peraturan yang sebelum ini hanya boleh ditetapkan oleh YDPA. Cadangan ini selari dengan gesaan masyarakat sivil dan Majlis Peguam Malaysia untuk mewujudkan Akta Pejabat Pendakwa Raya (OPPA).
Rang Undang-Undang ini memerlukan sokongan dua pertiga ahli Dewan Rakyat dan Dewan Negara untuk diluluskan. Bacaan kedua dijadualkan semula dalam sidang Dewan Rakyat dari 22 Jun hingga 16 Julai. Menteri Undang-Undang, Datuk Seri Azalina Othman Said, dijangka mencadangkan agar laporan PSSC diluluskan tanpa pindaan, yang akan membawa kepada bacaan ketiga.
