Malaysia mungkin menimbang semula kehadiran Pejabat Pesuruhjaya Tinggi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bagi Pelarian (UNHCR) di negara ini jika badan antarabangsa itu terus enggan bekerjasama dalam melaksanakan proses saringan ketat terhadap pemohon kad pelarian. Menteri Luar Mohamad Hasan menegaskan bahawa kewujudan pejabat UNHCR kini dilihat seperti 'magnet' yang menarik kemasukan lebih ramai pelarian, khususnya etnik Rohingya ke Malaysia.
Ancaman Penutupan Pejabat UNHCR
Mohamad, yang juga dikenali sebagai Tok Mat, berkata kerajaan kini sedang mengusahakan mekanisme melalui Kementerian Dalam Negeri (KDN) untuk memastikan proses saringan dilakukan secara bersama oleh UNHCR dan pihak berkuasa tempatan sebelum sebarang kad pelarian dikeluarkan. Beliau menegaskan bahawa kerjasama ini penting untuk mengelakkan beban berterusan kepada negara.
“Kita mahu supaya ada kerjasama dan tapisan ketat dilakukan. Jika mereka tidak mahu bekerjasama, pada saya, sudah sampai masanya untuk kita menimbangkan semula keberadaan UNHCR di dalam negara supaya kita tidak terus terbeban,” katanya selepas meninjau proses pengundian awal di Pangkalan Udara Sendayan hari ini.
Saringan Bersama dan Perjanjian Negara Tuan Rumah
Mohamad mendedahkan bahawa perkara ini telah dibangkitkan dalam mesyuarat Jawatankuasa Jemaah Menteri yang dipengerusikan Timbalan Perdana Menteri Zahid Hamidi. Beliau meminta supaya Perjanjian Negara Tuan Rumah (Host Country Agreement) disegerakan bagi menetapkan garis panduan serta kawalan yang lebih ketat terhadap pengeluaran kad UNHCR.
Perjanjian ini dijangka akan memperincikan tanggungjawab kedua-dua pihak serta prosedur operasi standard (SOP) yang lebih jelas. Menurut Mohamad, ketika ini tiada SOP yang ketat menyebabkan proses permohonan terlalu mudah dan terbuka kepada penyalahgunaan.
Proses Permohonan Terlalu Mudah
Salah satu isu utama yang perlu ditangani ialah proses permohonan kad pelarian yang didakwa terlalu mudah. Mohamad menyatakan bahawa individu boleh membuat permohonan secara dalam talian dari negara asal dan memperoleh kad sebaik tiba di Malaysia tanpa melalui saringan tempatan.
“Sekarang ini tak ada SOP, mereka bagi lepas buat dalam talian … dia di Myanmar, dia dah buat dalam talian, datang sini ambil kad terus. Jadi saringan kita tak ada, ini yang kita perlu uruskan,” katanya.
Krisis Rohingya di Kuala Lumpur
Kenyataan ini dibuat susulan laporan media semalam mengenai ratusan etnik Rohingya yang berkampung di hadapan pejabat UNHCR di Jalan Bukit Petaling, Kuala Lumpur. Mereka kemudian dipindahkan ke Ibu Pejabat Polis Kontinjen (IPK) Kuala Lumpur bagi proses dokumentasi dan pengesahan identiti.
Kejadian itu menimbulkan kebimbangan mengenai keberkesanan pengurusan pelarian di Malaysia. Mohamad menegaskan bahawa kerajaan tidak mahu terus menanggung beban tanpa kawalan yang sewajarnya.
Beliau mengulangi bahawa Malaysia sentiasa bersikap terbuka terhadap bantuan kemanusiaan, namun perlu ada keseimbangan antara tanggungjawab antarabangsa dan keselamatan negara.
