Pertikaian mahkamah yang melibatkan salah sebuah keluarga terkaya di Thailand mencetuskan persoalan mengenai undang-undang berusia lebih satu abad yang mengukuhkan nilai tradisional ketaatan dan hierarki. Langkah yang dikenali sebagai "undang-undang anak tidak bersyukur" ini bertujuan melindungi ibu bapa daripada anak yang cuai. Ia membolehkan ibu bapa membatalkan hadiah jika anak didapati tidak bersyukur, melakukan penderaan fizikal, mengabaikan ibu bapa ketika tua, atau menyebabkan kerosakan serius kepada reputasi keluarga.
Waris Singha disaman ibu sendiri
Siranudh "Psi" Scott, generasi keempat keluarga jutawan di sebalik empayar bir Singha Thailand, kini disaman oleh ibunya sendiri. Beliau mencetuskan kontroversi pada Mei lalu dengan mendakwa telah didera secara seksual oleh abangnya dan pengasuhnya. Ibu Siranudh, Chiranuj Bhirombhakdi, berhujah bahawa anaknya telah merosakkan reputasi keluarga dan menuntut tanah bernilai berjuta-juta dolar yang dihadiahkan kepada Siranudh oleh datuknya yang telah meninggal dunia.
Siranudh berkata undang-undang itu mencerminkan pandangan lapuk tentang hubungan kekeluargaan. "Melihat butiran halus, undang-undang ini adalah percubaan untuk membungkam sebarang kerosakan pada nama keluarga. Apa-apa sahaja yang boleh merosakkan nama dianggap tidak patuh, mungkin menurut undang-undang," katanya kepada AFP. "Ia tidak ada tempat dalam masyarakat liberal yang mementingkan kebajikan kanak-kanak," tambahnya.
Asas undang-undang dari 1908
Guaman ini berdasarkan perundangan 1908 yang meletakkan institusi keluarga sebagai pusat masyarakat Thai, di mana anak-anak diharapkan membalas pengorbanan ibu bapa melalui rasa hormat, ketaatan dan sokongan material. "Walaupun terjemahan Inggeris yang paling hampir ialah 'tidak bersyukur', istilah Thai membawa makna moral yang lebih kuat," kata Profesor Jiraporn Laocharoenwong dari Universiti Chulalongkorn kepada AFP. "Ia merujuk bukan semata-mata kepada kegagalan menghargai kebaikan seseorang, tetapi kepada pengkhianatan atau pelanggaran hubungan penjagaan dan kewajipan."
Siranudh memuat naik dakwaannya di media sosial selepas ibunya memfailkan guaman pada Februari. Mahkamah berusaha "mencapai penyelesaian secara baik, dengan matlamat utama menyatukan semula keluarga", kata seorang wakil guaman ibunya kepada pemberita selepas pendengaran. "Ibu mengalami tekanan yang ketara, kerana kes ini melibatkan seseorang yang dia sayangi," tambahnya. Wakil itu tidak segera menjawab permintaan komen AFP.
Kebanyakan kes di kalangan keluarga kaya
Peguam memberitahu AFP bahawa kebanyakan kes di bawah peruntukan bakti ini berlaku dalam keluarga kaya dengan aset besar. Kebanyakannya diselesaikan melalui rundingan yang dimediasi mahkamah berbanding keputusan kehakiman, menurut Pimyaphat Jullaphan dari Rangkaian Peguam Thailand, seorang peguam keluarga yang berpengalaman hampir dua dekad. "Tumpuan adalah pada kompromi untuk membantu membaiki hubungan kekeluargaan, bukannya membiarkan hakim mengisytiharkan pemenang dan yang kalah, yang boleh meninggalkan parut kekal," katanya.
Akibatnya, kes jarang sampai ke pengetahuan umum. Namun satu pengecualian berlaku pada 2021, apabila pasangan warga emas yang memiliki stesen minyak di luar Bangkok menyaman anak lelaki dan isterinya selepas diarah keluar dari rumah keluarga. Mahkamah memihak kepada ibu bapa, memerintahkan harta yang sebelum ini dipindahkan kepada anak lelaki dikembalikan. Seorang peguam juga memberi amaran kepada pelakon Thai tahun ini bahawa mengaku secara terbuka tidak lagi berhubung dengan ibunya boleh mendedahkannya kepada guaman serupa.
Kuasa mentadbir keluarga
Peruntukan anak tidak bersyukur adalah sebahagian daripada rangka kerja undang-undang yang lebih luas yang menekankan pemeliharaan institusi keluarga. Undang-undang Thai juga mewajibkan ibu bapa menjaga anak, tetapi pakar undang-undang berkata saluran untuk anak mendapatkan keadilan terhadap ibu bapa yang cuai masih terhad, kecuali dalam kes jenayah. Dan anak yang menyaman ibu bapa dianggap bertentangan dengan adat Thai.
"Daripada hanya bertanya sama ada seorang anak telah membayar balik hutang kepada ibu bapa mereka," kata Profesor Jiraporn kepada AFP, kes Bhirombhakdi "menjemput kita mempertimbangkan keadaan di mana hutang moral itu dicipta, dicabar, atau bahkan diputuskan." Siranudh memberitahu pemberita bahawa selepas dia memaklumkan ahli keluarga tentang penderaan, dia disuruh berdiam diri untuk menjaga reputasi keluarga. "Sila ambil wang dan kuasa anda," katanya selepas pendengaran yang dimediasi mahkamah pada Jun, merujuk kepada keluarganya. "Kerana maruah saya tidak boleh dibeli."
Keluarga Bhirombhakdi disenaraikan sebagai keluarga ke-15 terkaya di Thailand oleh Forbes, yang menganggarkan nilai bersih mereka pada AS$1.75 bilion. Siranudh dan ibunya dijadual hadir di mahkamah pada 8 Julai selepas dua pusingan mediasi gagal menyelesaikan pertikaian.
