Pendakwa Raya Mahkamah Jenayah Antarabangsa (ICC), Karim Khan, berdepan dengan apa yang digambarkan sebagai 'perobohan' kemerdekaan pejabatnya. Tiga orang hakim kanan yang dilantik oleh Biro ICC sendiri telah meneliti siasatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) terhadap tuduhan yang dikenakan ke atas Khan. Mereka mengkaji laporan dan pelbagai bahan sokongan. Kesimpulan mereka adalah sebulat suara dan tidak berbelah bahagi: dapatan fakta tidak membuktikan sebarang salah laku atau pelanggaran tugas di bawah rangka kerja undang-undang yang berkaitan. Tiada seorang pun hakim yang membantah.
Keputusan Hakim Diabaikan
Keputusan itu sepatutnya menamatkan perkara itu, atau sekurang-kurangnya menjadi permulaan kepada langkah seterusnya yang sah di sisi undang-undang. Sebaliknya, Biro ICC — sebuah badan politik yang terdiri daripada wakil-wakil negara — telah memilih untuk menggantikan pandangannya sendiri dengan pandangan hakim yang dilantiknya. Inilah titik yang tidak boleh hilang dalam kekecohan. Tiada siapa yang mengatakan Karim Khan kebal daripada penelitian. Tiada siapa yang mengatakan tuduhan serius harus diabaikan, diperkecilkan atau dipolitikkan untuk memihak kepadanya. Pengadu berhak mendapat maruah, perlindungan dan proses yang adil. Tetapi begitu juga Khan.
Implikasi Terhadap Masa Depan ICC
Apabila tiga orang hakim yang dilantik untuk menilai siasatan membuat kesimpulan bahawa bahan di hadapan mereka tidak membuktikan salah laku, adalah tidak wajar bagi diplomat di dalam bilik untuk memakai jubah kehakiman dan mengumumkan keputusan yang bertentangan. Jika Biro percaya bahawa standard undang-undang yang digunakan oleh hakim adalah salah, maka ia mempunyai laluan yang betul: menghantar perkara itu kepada badan kehakiman yang kompeten, menjelaskan standard, memastikan proses yang telus, dan biarkan undang-undang berfungsi. Apa yang tidak boleh dilakukan ialah membuang dapatan hakim kerana hasilnya tidak menyenangkan. Itu bukan akauntabiliti. Ia adalah improvisasi institusi yang berbau politik.
Malaysia Perlu Bersuara
Biro mungkin mempunyai kuasa secara teknikal untuk meneruskan. Ia terdiri daripada kerajaan, setelah semua. Tetapi kuasa dan legitimasi adalah dua perkara yang berbeza. Sebuah jawatankuasa politik boleh mengundi. Ia boleh menggantung. Ia boleh mengedarkan memorandum. Apa yang tidak boleh dihasilkan ialah kuasa moral keputusan kehakiman yang telah dipilih untuk diabaikan. Perbezaan itu sangat penting. Karim Khan telah dipilih untuk melakukan tugas yang sedikit orang sanggup lakukan. Beliau memburu Vladimir Putin. Beliau memburu pemimpin Hamas. Dan beliau memburu pemimpin Israel berhubung Gaza. Dengan berbuat demikian, beliau melintasi garis yang ditegaskan oleh negara-negara paling berkuasa di dunia hanya wujud untuk orang lain.
Amerika Syarikat telah mengenakan sekatan ke atas Khan dan pegawai ICC yang lain selepas tindakan Mahkamah terhadap Benjamin Netanyahu dan Yoav Gallant. Mesejnya jelas: siasat musuh kami dan anda menyokong keadilan; siasat sekutu kami dan anda menjadi masalah. Hari ini, ia adalah Karim Khan. Esok, ia mungkin mana-mana pendakwa yang berani menyiasat sebuah negara yang mempunyai kawan-kawan berkuasa di Washington, London, Berlin atau di tempat lain. Kesan yang menyejukkan akan menjadi besar. Pendakwa akan faham bahawa sesetengah kes boleh menamatkan kerjaya bukan kerana bukti lemah, tetapi kerana tertuduh terlalu berkuasa.
Komitmen Malaysia Diuji
Malaysia tidak boleh mendakwa menyokong Palestin secara kredibel sambil berdiam diri apabila kebebasan institusi Mahkamah yang mengejar akauntabiliti diletakkan dalam risiko. Malaysia menyertai Kumpulan The Hague kerana ia berkata undang-undang antarabangsa tidak boleh menjadi hiasan untuk ucapan sementara orang awam dikebumikan di bawah runtuhan. Malaysia berulang kali berhujah bahawa tiada negara harus berada di atas undang-undang. Malaysia telah mengutuk pembunuhan orang awam, hukuman kolektif, dan kegagalan masyarakat antarabangsa untuk bertindak dengan berani. Itu bukan sekadar baris yang baik untuk sidang akhbar. Ia adalah komitmen. Di sinilah komitmen itu diuji.
Malaysia harus menyeru secara terbuka kepada Perhimpunan Negara-Negara Pihak untuk menghormati kesimpulan sebulat suara tiga hakim yang dilantik untuk memeriksa bukti. Ia harus menegaskan bahawa Biro politik tidak boleh menggantikan keputusan kehakiman dengan kesimpulan pilihannya sendiri. Ia harus menuntut supaya sebarang proses selanjutnya adalah ketat dari segi undang-undang, telus, dan bebas daripada tekanan politik luar. Paling penting, Malaysia harus berkata dengan jelas bahawa ICC tidak boleh terus hidup sebagai mahkamah jika negara-negara paling berkuasa di dunia boleh memutuskan siapa yang boleh menyiasat mereka. Itulah isu sebenar.
Malaysia harus menyokong Karim Khan bukan kerana dia kebal daripada penelitian, tetapi kerana tiada pendakwa harus dipecat kerana menjalankan tugasnya. Jika tekanan politik berjaya di mana proses undang-undang sepatutnya berkuat kuasa, mangsa bukanlah Karim Khan. Ia akan menjadi kebebasan keadilan antarabangsa itu sendiri. Dan kemudian ICC akan menjadi tepat seperti apa yang ditakuti oleh pengkritiknya selama ini: mahkamah untuk Afrika dan samseng, tetapi tidak pernah untuk mereka yang berkuasa.
