Mahkamah Rayuan memutuskan bahawa pihak berkuasa perancang negeri Pulau Pinang bertindak di luar bidang kuasa apabila meluluskan projek Tebus Guna Selatan Pulau Pinang (PSR). Panel tiga hakim yang dipengerusikan oleh Hakim Mahkamah Persekutuan Azimah Omar serta Hakim Mahkamah Rayuan Wong Kian Kheong dan Ismail Brahim mendapati bahawa kelulusan perancangan yang dikeluarkan pada 21 Ogos 2023 adalah terbatal kerana kawasan tebus guna terletak di perairan wilayah yang berada di bawah bidang kuasa persekutuan.
Keputusan Mahkamah Berhubung Bidang Kuasa
Hakim Wong, dalam menyampaikan alasan penghakiman bertulis yang dikeluarkan hari ini, berkata: “Kami berpendapat bahawa responden pertama dan/atau kedua tiada kuasa untuk mengeluarkan kebenaran merancang (untuk tebus guna).” Responden pertama ialah Pengarah Jabatan Perancangan Bandar dan Desa Pulau Pinang, manakala responden kedua ialah jawatankuasa perancang negeri yang memberikan kelulusan tersebut. Responden lain termasuk kerajaan negeri Pulau Pinang, SRS Consortium Sdn Bhd, dan Silicon Island Development Sdn Bhd.
Mahkamah membuat keputusan ini semasa menolak rayuan tujuh nelayan dan dua kumpulan alam sekitar yang mencabar kelulusan perancangan projek PSR. Walaupun rayuan ditolak atas alasan permohonan semakan kehakiman difailkan di luar tempoh – iaitu pada 29 Disember 2023, bukannya sebelum tarikh akhir 1 Disember 2023 – mahkamah tetap membincangkan persoalan undang-undang baru mengenai sama ada pihak berkuasa perancang tempatan boleh meluluskan tebus guna tanah di perairan wilayah selatan Pulau Pinang.
Perairan Wilayah Di Bawah Bidang Kuasa Persekutuan
Mahkamah menegaskan bahawa Akta Laut Wilayah 2012 adalah undang-undang yang terpakai kerana ia secara khusus mengawal perairan wilayah, berbeza dengan perundangan perancangan bandar yang lebih luas. Hakim Wong menyatakan bahawa tapak tebus guna yang dicadangkan terletak di perairan wilayah di luar pantai selatan Pulau Pinang. Merujuk kepada Akta Laut Wilayah, beliau berkata kedaulatan ke atas perairan wilayah, termasuk dasar laut dan tanah bawahnya, terletak pada Yang di-Pertuan Agong. Oleh itu, kawasan yang dirancang untuk tebus guna tidak termasuk dalam bidang kuasa negeri, dan sehingga tebus guna siap, dasar laut dan tanah bawah kekal di bawah kawalan kerajaan persekutuan.
Pemohon sebelum ini mendakwa antara lain bahawa terdapat kegagalan mematuhi undang-undang perancangan bandar, kesilapan dalam rujukan projek, ketiadaan penilaian alam sekitar baharu, dan pengabaian kesan projek terhadap alam sekitar dan mata pencarian nelayan. Projek ini pada mulanya dicadangkan sebagai tebus guna seluas 1,821 hektar (4,500 ekar) melibatkan tiga pulau buatan di selatan Pulau Pinang. Ia kemudiannya dikecilkan pada 2023 kepada 930 hektar (2,300 ekar), dengan hanya Pulau A, kini dikenali sebagai Silicon Island, akan dibina, manakala Pulau B dan C dibatalkan.
Mahkamah tidak membuat sebarang perintah kos, dengan menyatakan bahawa rayuan itu membangkitkan perkara kepentingan awam.
Pemohon Akan Kaji Semula Keputusan
Secara berasingan, Mageswari Sangaralingam dari Sahabat Alam Malaysia, salah seorang pemohon, berkata kumpulannya “sangat kecewa” kerana rayuan ditolak atas alasan teknikal. “Kami keliru dengan keputusan mahkamah dan akan mengkajinya dengan peguam kami sebelum memutuskan langkah seterusnya,” katanya kepada FMT.
