Malaysia perlu mengenakan moratorium ke atas kelulusan pusat data baharu sehingga kerajaan dapat menjamin keperluan asas rakyat seperti bekalan air, elektrik dan kos utiliti yang berpatutan. Menurut Kua Kia Soong, bekas Ahli Parlimen dan bekas pengarah Suaram, ledakan pusat data di negara ini telah menimbulkan persoalan serius mengenai keselamatan sumber.
Skala ledakan pusat data di Malaysia
Malaysia telah muncul sebagai hab pusat data yang paling pesat berkembang di Asia Tenggara, didorong oleh kecerdasan buatan, pengkomputeran awan dan pemindahan kemudahan dari Singapura. Antara 2021 dan Jun 2025, kerajaan persekutuan meluluskan 143 projek pusat data dengan jumlah pelaburan RM144.4 bilion. Setakat awal 2026, Malaysia dilaporkan mempunyai 34 pusat data beroperasi dan 33 lagi dalam pembangunan.
Johor, Selangor dan Negeri Sembilan menempatkan kira-kira 101 pusat data, dengan Johor menjadi hab utama dengan 72 kemudahan. Johor sahaja mempunyai 51 projek diluluskan menjelang akhir 2025, di mana 17 beroperasi dan 11 dalam pembinaan. Kapasiti pusat data operasi dijangka meningkat daripada kira-kira 1,025 megawatt (MW) pada akhir 2025 kepada lebih 2,000 MW pada akhir 2026, dengan tambahan 3,500 MW dalam perancangan.
Keselamatan elektrik dan air terancam
Permintaan elektrik di Malaysia mencatat rekod baharu dengan peningkatan 11.5% tahun ke tahun, sebahagiannya disebabkan oleh cuaca panas melampau dan pengembangan pusat data. Menjelang akhir 2024, 38 projek telah memperoleh perjanjian bekalan elektrik dengan permintaan maksimum 5.9 gigawatt (GW), bersamaan kira-kira 43% daripada kapasiti kontrak Tenaga Nasional Berhad.
Kua menegaskan bahawa kerajaan tidak boleh meluluskan projek yang boleh menjejaskan keselamatan tenaga domestik. Beliau mencadangkan lima syarat sebelum sebarang lesen pusat data baharu diberikan: margin rizab elektrik yang mencukupi, jaminan bekalan untuk isi rumah, tiada kenaikan tarif elektrik akibat permintaan pusat data, infrastruktur grid yang mencukupi, dan komitmen tenaga boleh baharu yang jelas daripada pengendali.
Krisis air semakin membimbangkan
Pusat data memerlukan air yang banyak untuk menyejukkan pelayan yang beroperasi 24 jam sehari. Malaysia sudah mengalami kekurangan air berkala, insiden pencemaran, dan gangguan bekalan. Beberapa negeri menghadapi tekanan daripada perubahan iklim, kemarau, dan permintaan industri yang bersaing. Pihak berkuasa Johor dilaporkan telah mengetatkan kelulusan kerana kebimbangan terhadap ketersediaan air dan elektrik. Laporan industri menunjukkan sehingga 30% permohonan telah ditolak akibat kekangan sumber.
“Tiada rakyat Malaysia harus berdepan catuan air sementara pusat data terus menggunakan berjuta-juta liter air setiap hari,” kata Kua. “Hak terhadap air mesti diutamakan daripada keperluan penyejukan syarikat teknologi multinasional.”
Pengajaran dari peringkat antarabangsa
Bulan ini, datuk bandar dari bandar-bandar utama di seluruh dunia melancarkan inisiatif bersama untuk menangani beban pusat data terhadap grid elektrik dan sumber air. Pemimpin bandar memberi amaran bahawa pelaburan berlaku terlalu pantas sehingga peraturan tidak dapat mengikuti. Banyak kerajaan mula mempersoalkan sama ada faedah ekonomi mewajarkan kos alam sekitar dan infrastruktur.
Kua menegaskan bahawa moratorium bukan dasar anti-pelaburan. “Ia adalah jeda yang bijak untuk memastikan pembangunan kekal mampan.” Beliau menggesa kerajaan persekutuan dan negeri menggantung kelulusan pusat data baharu sehingga syarat berikut dipenuhi: penilaian bebas mengesahkan bekalan elektrik jangka panjang mencukupi, penilaian bebas mengesahkan ketersediaan air, keutamaan akses untuk penggunaan domestik, pengendali membayar kos alam sekitar dan infrastruktur penuh, sasaran tenaga boleh baharu dikuatkuasakan, ketelusan penuh penggunaan air dan elektrik, dan pendengaran awam diadakan sebelum kelulusan projek besar.
Rakyat Malaysia mesti diutamakan
Kua menekankan bahawa pembangunan digital harus diterima, tetapi tidak dengan mengorbankan rakyat. “Apabila elektrik dan air menjadi semakin terhad, tanggungjawab pertama kerajaan adalah kepada rakyat, bukan pelabur asing.” Sehingga kerajaan dapat menjamin bekalan tenaga dan air yang selamat, mampu milik dan mampan untuk setiap isi rumah Malaysia, moratorium nasional ke atas kelulusan pusat data baharu perlu dikuatkuasakan. “Ekonomi digital boleh menunggu. Keperluan asas rakyat Malaysia tidak boleh.”
