Di Malaysia, makanan adalah bahasa cinta kita. Soalan ringkas "sudah makan?" membawa pengertian penjagaan, keselesaan dan hubungan. Namun bagi Chong Li Choo, penyelidik pemakanan dan keselamatan makanan serta ibu kepada dua anak, frasa biasa itu kini datang dengan kebimbangan yang semakin meningkat. Di seluruh kantin sekolah, pusat jagaan kanak-kanak dan dapur keluarga, beliau melihat corak membimbangkan muncul: kanak-kanak Malaysia semakin besar, tetapi tidak semestinya lebih tinggi atau lebih sihat.
Beban Berganda Kekurangan Zat
Menurut Tinjauan Kesihatan dan Morbiditi Kebangsaan 2024, Malaysia menghadapi "beban berganda" kekurangan zat makanan. Hampir satu perempat daripada kanak-kanak bawah lima tahun terbantut, manakala lebih 30% kanak-kanak usia sekolah berlebihan berat badan atau obes. Kontradiksi ini mungkin kedengaran mengejutkan, tetapi pakar berkata kedua-dua masalah itu saling berkait rapat.
"Seorang kanak-kanak boleh mengambil kalori yang mencukupi untuk menambah berat badan tetapi masih kekurangan nutrien yang diperlukan untuk pertumbuhan yang sihat," kata Chong. Ketidakseimbangan itu semakin ketara dalam kehidupan moden Malaysia, di mana kemudahan sering menentukan apa yang dihidangkan di meja makan.
Tekanan Hidup dan Pilihan Makanan
Bagi kebanyakan keluarga, terutamanya mereka yang bekerja berjam-jam dan berdepan kos sara hidup yang meningkat, menyediakan makanan berkhasiat dari awal setiap hari adalah tidak realistik. Dalam isi rumah berpendapatan rendah, makanan murah seperti mi segera kekal sebagai pilihan menarik kerana ia panas, mengenyangkan dan berpatutan.
Masalahnya bukan kemalasan atau keibubapaan yang lemah, tegas Chong, tetapi persekitaran yang dilalui keluarga. "Kita sering bercakap tentang membuat pilihan yang lebih baik, tetapi pilihan itu sendiri adalah keistimewaan masa dan wang," katanya.
Isu di Kawasan Mewah
Walaupun di kawasan yang lebih mewah, isu ini berterusan. Putrajaya, yang mempunyai salah satu kadar kemiskinan terendah di negara ini, mencatatkan kadar terbantut yang serupa dengan beberapa negeri berpendapatan rendah. Pakar sebahagiannya mengaitkan ini dengan tekanan yang dihadapi oleh isi rumah dwi-pendapatan, di mana makanan sering dioutsourcekan kepada pusat jagaan kanak-kanak, makanan segera atau bungkus. Hasilnya adalah generasi yang mengambil cukup untuk berasa kenyang, tetapi tidak cukup untuk menyuburkan otak dan badan yang sedang membesar.
Kemudahan Bukan Musuh
Chong percaya kemudahan itu sendiri tidak patut dianggap sebagai musuh. Sebaliknya, beliau berhujah bahawa makanan mudah yang lebih sihat perlu menjadi lebih mudah diakses dan berpatutan untuk keluarga moden. Malaysia telah mengambil beberapa langkah, termasuk larangan tahun lalu ke atas 12 kategori makanan ringan di kantin sekolah. Tetapi Chong percaya perubahan yang lebih luas diperlukan, dari pendidikan pemakanan di sekolah hingga dasar yang lebih kukuh mengenai pemasaran makanan yang menyasarkan kanak-kanak.
Beliau merujuk kepada model "Shokuiku" Jepun, yang menganggap pendidikan makanan sebagai sebahagian daripada kehidupan seharian dan bukan sekadar teori bilik darjah. Daripada hanya menghafal fakta tentang vitamin, kanak-kanak belajar tabiat praktikal tentang makanan seimbang, memasak dan pemakanan sihat. Ibu bapa, sekolah dan organisasi kesihatan juga perlu bekerjasama lebih rapat, katanya, sama ada melalui ceramah pemakanan interaktif, aktiviti memasak ibu bapa-anak, atau program makanan sekolah yang lebih sihat.
Pengaruh Media Sosial
Satu lagi kebimbangan yang semakin meningkat ialah pengaruh media sosial, di mana kanak-kanak sentiasa terdedah kepada iklan dan kandungan influencer yang mempromosikan minuman bergula, makanan ringan dan makanan ultra-diproses. Kajian menganggarkan bahawa kanak-kanak menghadapi pemasaran makanan tidak sihat berpuluh-puluh kali seminggu dalam talian, membentuk keinginan lama sebelum mereka memahami sepenuhnya pemakanan.
Akibat Jangka Panjang
Ketika Malaysia bergelut dengan kos penjagaan kesihatan yang semakin meningkat dan populasi yang menua, pemakanan kanak-kanak tidak lagi boleh dianggap sebagai isu khusus yang terhad kepada kantin sekolah atau forum keibubapaan. Konsekuensinya, tegas pakar, mungkin mengikuti kanak-kanak sehingga dewasa.
"Apabila seorang kanak-kanak duduk untuk makan, pilihan di atas pinggan itu mencerminkan dunia yang kita bina untuk mereka," kata Chong. "Jika kita mahu generasi yang lebih sihat, kita perlu menjadikan pilihan sihat sebagai pilihan yang mudah."
