Latar Belakang: Mengapa Subsidi Diesel Perlu Disasarkan Semula
Dasar retargeting subsidi diesel bukanlah polisi yang mudah dipertahankan. Setiap kali kerajaan menyentuh subsidi, rakyat mula bimbang. Ketakutan itu difahami kerana isu bahan api bukanlah perkara abstrak. Ia menjejaskan pekerjaan, pengangkutan, harga makanan, perjalanan anak ke sekolah, perniagaan kecil dan kelangsungan hidup harian. Skim BUDI Diesel tidak seharusnya dinilai berdasarkan emosi semata-mata, tetapi berdasarkan realiti mudah: Malaysia cuba mengekalkan bahan api mampu milik dalam dunia di mana bekalan tidak stabil, harga tidak menentu, dan wang awam tidak boleh dibiarkan terus bocor.
Perbandingan Harga Diesel Serantau
Perkara pertama adalah harga. Harga diesel bersubsidi Malaysia RM2.10 seliter bersamaan kira-kira AS$0.51 seliter, jauh lebih murah daripada AS$0.84 di Vietnam, AS$1.13 di Thailand, AS$1.12 di Filipina, AS$1.19 di Indonesia dan AS$2.83 di Singapura. Malah tanpa subsidi, harga pasaran diesel Malaysia RM3.97 (AS$0.97) seliter masih lebih rendah daripada beberapa negara jiran. Ini menunjukkan sesuatu yang penting: harga bersubsidi RM2.10 sangat murah! Jika diesel jauh lebih murah daripada tempat lain, dan jika sistem tidak dikawal ketat, ketirisan, penyalahgunaan dan penyeludupan hampir tidak dapat dielakkan. Itulah sebabnya sistem subsidi pukal lama tidak boleh diteruskan. Ia membantu pengguna tulen, ya, tetapi juga membenarkan diesel bersubsidi disalurkan kepada mereka yang tidak sepatutnya menerimanya.
Kesan Ketidaktentuan Bekalan Global
Perkara kedua adalah bekalan. Malaysia tidak hidup dalam zaman normal. Pasaran tenaga global telah digoncang oleh konflik dan gangguan, terutamanya di Asia Barat. Apabila laluan perkapalan, aliran minyak dan rantaian bekalan bahan api tertekan, setiap liter adalah penting. Laporan juga telah membingkai bekalan bahan api Malaysia dalam konteks ufuk hadapan yang diurus, dengan bekalan tenaga dijamin hanya untuk tempoh tertentu. Ini bermakna bahan api tidak boleh dianggap tidak terhad. Oleh itu, apabila diesel bersubsidi bocor keluar dari sistem, kerugian bukan sahaja wang, tetapi juga liter bahan api yang sepatutnya digunakan oleh pengguna domestik tulen: petani, peniaga kecil, isi rumah luar bandar, pengusaha bas sekolah, syarikat pengangkutan dan orang yang benar-benar memerlukan diesel untuk mencari rezeki. Itulah bahagian perdebatan yang ramai terlepas. Retargeting bukan sahaja tentang menjimatkan wang Perbendaharaan, tetapi melindungi bahan api bersubsidi daripada dibazirkan, disalahgunakan atau diseludup apabila bekalan tertekan.
Beban Kos Subsidi kepada Kewangan Negara
Perkara ketiga adalah kos. Subsidi bahan api tidak percuma. Ia dibayar dengan wang awam, yang bermaksud subsidi bersaing dengan dana untuk hospital, sekolah, jalan raya, pengangkutan awam, infrastruktur luar bandar dan bantuan tunai bersasar. Malaysia mungkin membelanjakan sehingga RM40 bilion untuk subsidi bahan api pada 2026 jika harga tenaga kekal tinggi, berbanding peruntukan awal kira-kira RM15 bilion. Sementara itu, perbelanjaan subsidi bahan api meningkat daripada kira-kira RM800 juta sebulan pada Januari dan Februari kepada sekitar RM5 bilion sebulan pada Mac dan April. Itu adalah beban yang besar. Tiada kerajaan yang bertanggungjawab boleh melihat angka seperti itu dan berpura-pura tiada apa yang perlu berubah.
Bukti Penggunaan Diesel Tidak Normal Sebelum Retargeting
Terdapat juga bukti bahawa penggunaan diesel di bawah sistem lama adalah tidak normal. Sebelum rasionalisasi diesel, purata penggunaan diesel Malaysia antara Januari dan Mei 2024 dilaporkan kira-kira 770 juta liter sebulan. Selepas rasionalisasi, jualan diesel antara Jun dan Disember 2024 menurun kepada kira-kira 465 juta liter sebulan. Penurunan lebih 300 juta liter sebulan tidak boleh diabaikan. Ini sangat menunjukkan bahawa sebahagian daripada penggunaan sebelumnya bukanlah permintaan domestik biasa.
Bagaimana Skim BUDI Diesel Berfungsi
Inilah sebabnya Skim BUDI Diesel penting. Ia tidak memansuhkan subsidi, tetapi mengubah cara ia disampaikan. Pemilik kenderaan diesel persendirian yang layak masih boleh membeli diesel bersubsidi pada harga RM2.10 seliter melalui MyKad, dengan kuota bulanan. Mereka yang memerlukan lebih, seperti pemilik pikap dan kenderaan 4WD utiliti yang layak, boleh memohon kuota tambahan. Prinsipnya mudah: lindungi pengguna tulen, tetapi hentikan sistem daripada disalahgunakan. Ini adalah pendekatan yang lebih adil daripada memberi diesel murah kepada semua orang dan berharap ia tidak bocor, terutamanya dalam krisis bekalan global.
Pengajaran dari Indonesia: Sistem MyPertamina
Indonesia juga telah bergelut dengan subsidi bahan api, ketirisan dan risiko politik perubahan harga. Sistem MyPertamina mereka menggunakan pengesahan berasaskan QR untuk mengenal pasti pengguna yang layak dan memantau pembelian bahan api bersubsidi. Malaysia tidak perlu menyalin Indonesia sepenuhnya. Tetapi pengajarannya jelas: apabila harga bersubsidi dan pasaran jauh berbeza, pengesahan menjadi perlu untuk mengurangkan peluang arbitraj harga.
Keperluan Pelaksanaan dan Ketelusan Kerajaan
Walau bagaimanapun, sokongan terhadap BUDI Diesel tidak bermakna memberi kerajaan cek kosong. Kerajaan mesti memastikan pengguna tulen tidak dihukum oleh pelaksanaan yang lemah. Proses rayuan mestilah pantas. Pengguna luar bandar tidak boleh ditinggalkan. Orang yang mempunyai keadaan istimewa yang sah mesti mempunyai laluan yang jelas untuk didengari. Penguatkuasaan juga mesti serius. Kerajaan harus memberi tumpuan kepada stesen minyak berisiko tinggi, kawasan sempadan, zon perindustrian dan corak pembelian yang tidak normal. Jika orang ramai diminta menerima pembaharuan subsidi, mereka mesti melihat bahawa kebocoran besar sedang ditangani, bukan hanya pengguna biasa yang diperah.
Kerajaan juga harus telus tentang penjimatan. Jika BUDI Diesel menjimatkan berbilion ringgit, rakyat berhak tahu ke mana wang itu pergi. Sama ada ia dilaburkan untuk rangkaian pengangkutan awam yang lebih baik, infrastruktur luar bandar yang lebih kukuh, bantuan tunai bersasar, penjagaan kesihatan, pendidikan dan sebagainya. Itulah cara kerajaan boleh memenangi kepercayaan rakyat, dengan menunjukkan bahawa penjimatan dikembalikan kepada rakyat.
Kesimpulan: Pilihan Antara Bantuan Buta dan Bantuan Bersasar
BUDI Diesel tidak sempurna. Tiada pembaharuan yang sempurna. Tetapi sistem lama terlalu mahal, terlalu bocor dan terlalu terdedah kepada penyalahgunaan, terutamanya apabila bekalan global tidak stabil. Persoalan sebenar bukanlah sama ada rakyat Malaysia harus dibantu, tetapi sama ada bantuan harus diberikan kepada semua orang secara buta, atau sama ada ia harus diberikan kepada mereka yang benar-benar memerlukan. Jawapannya sepatutnya jelas.
Tarmizi Anuwar adalah rakan negara Malaysia dengan kumpulan advokasi Consumer Choice Centre yang berpangkalan di AS. Pandangan yang dinyatakan adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mencerminkan pandangan FMT.
